برنامه ریزی شهری
قادر احمدی؛ مجتبی آزمون
چکیده
امروزه جزایر حرارتی شهری به یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات در مطالعات شهری شده و علاوه بر تأثیر اصلی در میانگین دما، میتواند تأثیرات فرعی بر شرایط اقلیمی محلی نیز داشته باشند. پدیده مذکور عمدتاً ناشی از گرمایش بیش از حد سطح و ذخیره گرما، انتشار آلودگی، گرمایش انسانی، مانع از گردش باد و تبخیر و تعرق کمتر است. پژوهش حاضرضمن پرداختن ...
بیشتر
امروزه جزایر حرارتی شهری به یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات در مطالعات شهری شده و علاوه بر تأثیر اصلی در میانگین دما، میتواند تأثیرات فرعی بر شرایط اقلیمی محلی نیز داشته باشند. پدیده مذکور عمدتاً ناشی از گرمایش بیش از حد سطح و ذخیره گرما، انتشار آلودگی، گرمایش انسانی، مانع از گردش باد و تبخیر و تعرق کمتر است. پژوهش حاضرضمن پرداختن به ابعاد مختلف تلاش نموده است با استفاده از الگوریتم پنجره مجزا از سنجنده لندست 8 با ترکیب باندهای حرارتی 10 و 11 برای بدست آوردن دمای سطح زمین در روز و از سنجنده مودیس برای بدست آوردن دمای سطح زمین در شب استفاده نماید. برای تعیین منطقه جزایر حرارتی در شهر تبریز از دو تحلیل خودهمبستگی فضای جهانی و محلی موران و دومی تحلیل نقاط داغ گتیس که هردو در نرم افزار آرک مپ صورت گرفته، برای بدست آوردن بیشترین تاثیر شاخصها از تحلیل رگرسیون چندگانه خطی در نرم افزار اس پی اس اس استفاده شده است. نتایج نشان میدهد که بیشترین نقاط داغ در روز در منطقه 6 اطراف فرودگاه تبریز با دمای27/27 درجه و در شب بیشترین دما 07/17 در منطقه 3 بوده است که با توجه به تحلیل فضایی موران هردو جزایر حرارتی دارای الگوی خوشهای بوده است. مناطق فاقد پوشش در شب خنکترین سطوح را تشکیل داده و کمترین تاثیر فضای ساخته شده با امتیازمنفی 897/0 بوده و شاخصهای تاثیر گذار بر جزایر حرارتی شبانه ، تراکم ساختمانی متوسط و جهت گیری مناسب بوده است.
برنامه ریزی شهری
راحله پروین؛ حسین اسمعیلی سنگری؛ اکبر عبداله زاده طرف
چکیده
بازارهای تاریخی مأمن روادید اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، بازنمای هویت مانا یک جامعه می باشند. مدلول ماهیت بازار در ایران علاوه بر فرهنگ غنی ایرانی در جنبه های اجتماعی نیز تجلی می یابد. مجموعه میراث جهانی بازار تاریخی تبریز مسلماً با پیشینه در غنای فرهنگی، نقش عدیده ای را در ترویج رویکردهای اجتماعی ایفا می نماید. لیکن با بازتاب ...
بیشتر
بازارهای تاریخی مأمن روادید اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، بازنمای هویت مانا یک جامعه می باشند. مدلول ماهیت بازار در ایران علاوه بر فرهنگ غنی ایرانی در جنبه های اجتماعی نیز تجلی می یابد. مجموعه میراث جهانی بازار تاریخی تبریز مسلماً با پیشینه در غنای فرهنگی، نقش عدیده ای را در ترویج رویکردهای اجتماعی ایفا می نماید. لیکن با بازتاب به استحاله سرمایه اجتماعی در جوهره هم افزایی ارزش ها و جامعه پذیری بطور فزآینده ای لزوم کاربست شاخصه های توسعه پایداری را در باب تداوم نمایان می سازد. از این رو پژوهش حاضر، با هدف پاسخ به پرسش اصلی " اجزای کلیدی پایداری اجتماعی در توسعه سرمایه اجتماعی مجموعه میراث جهانی بازار تاریخی تبریز کدامند؟"، به تفحص عوامل مؤثر بر جامعه پذیری، در بیان شاخصه های توسعه پایدار اجتماعی در مقولات "صورت" و "محتوا"می پردازد. روش پژوهش، بصورت توصیفی-تحلیلی از نوع کیفی با رویکرد خودمردم نگاری می باشد. بدین صورت که، در تفسیر مطالعات کتابخانه ای و اسناد تاریخی و مصاحبه های تصادفی مطابق نظریه داده بنیاد در 7 گام الگوی سندولوسکی و باروسو، بیان تجربیات محقق/(ان) بطور عملگرایانه دخیل می باشد. در این میان، از روش CASP در فیلتر مکتوبات متناسب با هدف پژوهش و همچنین از نرم افزار MAXQDA 2020 در اخذ گویه ها انتفاع می جوید. بنابراین، درراستای تبیین مولفه های توسعه پایداری اجتماعی، تدقیق عناصر ذهنی در شناسایی نیازهای کنشگران با ایجاد فضاهای جمعی در بیشینه و مقابله با ناهنجاری های اجتماعی در باب فرهنگی-اجتماعی واجد ارزش در مقوله تداوم سرمایه اجتماعی می باشد.
برنامه ریزی شهری
زهرا سادات حسینی اذرخوارانی؛ محمد حسین سرائی
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی مهمترین مولفههای اختلاط کاربری در دانشگاه اصفهان است.
روش: پژوهش براساس هدف کاربردی-توسعهای و ازنظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعهآماری این پژوهش جامعه منتفعین(دانشجویان، کارمندان و استادان دانشگاه) میباشد. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی ساده و برای تعیین حجمنمونه از فرمول کوکران استفاده شده ...
بیشتر
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی مهمترین مولفههای اختلاط کاربری در دانشگاه اصفهان است.
روش: پژوهش براساس هدف کاربردی-توسعهای و ازنظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعهآماری این پژوهش جامعه منتفعین(دانشجویان، کارمندان و استادان دانشگاه) میباشد. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی ساده و برای تعیین حجمنمونه از فرمول کوکران استفاده شده است. همچنین، برای تعیین مولفههای اصلی اختلاط کاربری از روش تحلیلعاملی استفاده شد و با استفاده از مدل SWOT، نقاط قوت و ضعف، فرصت و تهدیدات تحقق اختلاط کاربری در دانشگاه بدست آمد.
نتایج: نتایج برحسب 36 متغیر در تحلیل عاملی نشان میدهد که برای جوامع استادان و دانشجویان 4 عامل و کارمندان 5 عامل بیشترین واریانس را در تحقق اختلاط کاربریها در دانشگاه اصفهان دارند. همچنین براساس مدل SWOT، امکانات تفریحی با 0.52، مهمترین قوت، مهمترین ضعف، نارضایتی از حمل و نقل عمومی با 0.36 میباشد. ارائه خدمات تجاری مقرون به صرفه با 0.45 مهمترین فرصت و کاهش سرزندگی و نشاط در دانشگاه با 0.36 از مهمترین تهدیدات پیش روی تحقق اختلاط کاربری در دانشگاه اصفهان هستند.
نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که تحقق اختلاطکاربری در دانشگاه اصفهان فرآیندی چند بعدی و وابسته به تعامل میان مؤلفههای کالبدی، اجتماعی ـ فرهنگی، اقتصادی، مدیریتی و محیطی است. هم پیوندی این ابعاد، چارچوبی تحلیلی برای شناسایی و تبیین قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای مرتبط با این رویکرد فراهم میسازد و نشان میدهد که مدیریت هماهنگ، بهرهگیری بهینه از ظرفیتهای کالبدی و محیطی و تقویت پیوند میان ابعاد اجتماعی و فرهنگی میتواند زمینهساز ارتقاء کیفیت و تحقق پایدارتر اختلاطکاربری در محیط دانشگاهی گردد.
برنامه ریزی شهری
بهنام باقری؛ محمدتقی معصومی
چکیده
تحقیق حاضر از نظر هدف جزء تحقیقات کاربردی و روش انجام آن توصیفی – تحلیلی بوده است. هدف تحقیق تحلیل توزیع فضایی درمانگاههای عمومی در شهر اردبیل و شناسایی محدوده خدماترسانی هر درمانگاه با استفاده از تحلیل شبکه با بهرهگیری از قابلیت های فناوریهای جغرافیایی و در نهایت شناسایی محلات محروم از خدمات مذکور و تبیین نابرابری فضایی موجود ...
بیشتر
تحقیق حاضر از نظر هدف جزء تحقیقات کاربردی و روش انجام آن توصیفی – تحلیلی بوده است. هدف تحقیق تحلیل توزیع فضایی درمانگاههای عمومی در شهر اردبیل و شناسایی محدوده خدماترسانی هر درمانگاه با استفاده از تحلیل شبکه با بهرهگیری از قابلیت های فناوریهای جغرافیایی و در نهایت شناسایی محلات محروم از خدمات مذکور و تبیین نابرابری فضایی موجود در گستره شهر میباشد. روش تحقیق در سه فاز انجام گرفته است، فاز در مرحله اول اطلاعات مربوط به تعداد، اسامی و آدرس مربوط به درمانگاهها از دانشگاه علوم پزشکی اردبیل اخذ شد و با بهرهگیری از یک دستگاه گیرنده GPS و طی عملیات میدانی موقعیت مکانی پایگاهها برداشت و با استفاده از نرم افزار ArcGIS به نقشه تبدیل شد، فاز دوم ایجاد لایه تحلیل شبکه با مرز محدوده شهر و تحلیل محدوده خدماترسانی درمانگاه های عمومی بوده که از فاصله 750 متری برای تعیین محدوده خدمات رسانی درمانگاهها بهره گرفته شد و فاز سوم شناسایی محلههای شهری محروم از خدمات درمانگاههای عمومی. نتیجه تحقیق نشان داد که توزیع خدمات درمانگاههای عمومی در سطح مناطق و محلههای شهر اردبیل وضعیت مطلوبی ندارد، بطوری که از میان مناطق شهری منطقه 2 با در اختیار داشتن بیشترین مساحت شهری فقط 33 درصد تحت پوشش استاندارد خدمات درمانگاهی قرار دارد و از کل مساحت شهر اردبیل فقط 40 درصد تحت پوشش استاندارد خدمات درمانگاهی است. بنابراین این مساله، نشان از وجود عدم عدالت فضایی در توزیع خدمات درمانگاهی در سطح شهر اردبیل دارد.
برنامه ریزی شهری
علی زینالی عظیم؛ علی آذر؛ سهیلا حمیدزاده خیاوی
چکیده
با رشد سریع جمعیت شهری شهرها با چالشهای متعددی از جمله افزایش جرم و خشونت در فضاهای شهری مواجهاند. در این میان، شهر هوشمند به عنوان راهبردی برای ارتقای امنیت فضاهای شهری مطرح شده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل عوامل موثر بر کاهش جرم و خشونت در فضاهای شهری تهران با رویکرد شهر هوشمند است. روش تحقیق بصورت توصیفی – تحلیلی میباشد. ...
بیشتر
با رشد سریع جمعیت شهری شهرها با چالشهای متعددی از جمله افزایش جرم و خشونت در فضاهای شهری مواجهاند. در این میان، شهر هوشمند به عنوان راهبردی برای ارتقای امنیت فضاهای شهری مطرح شده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل عوامل موثر بر کاهش جرم و خشونت در فضاهای شهری تهران با رویکرد شهر هوشمند است. روش تحقیق بصورت توصیفی – تحلیلی میباشد. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامه استفاده شده است. جامعه آماری شامل جمعیت شهر تهران که برابر با ۹۰۳۹۰۰۰ نفر است. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه 384 نفر تعیین شد. تجزیه و تحلیل یافتهها، با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم، رگرسیون چندمتغیره و تحلیل مسیر تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی نشان میدهد از بین تمام شاخصهای مورد بررسی، نورپردازی هوشمند با بار عاملی استاندارد 0.87 و نظارت هوشمند با بارعاملی 0.84 بیشترین اثرگذاری نسبت به سایر متغیرها در کاهش جرم و خشونت در فضاهای شهری تهران داشتهاند و شاخص مدیریت حمل و نقل عمومی با بار عاملی استاندارد شده 0.70 در زمینه کاهش جرم و خشونت در فضاهای شهری تهران کمترین میزان اثرگذاری داشته است. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که عامل اصلی امنیت در فضاهای عمومی با اثر کل 1.02 بیشترین و آموزش و مشارکت شهروندان در امنیت با اثر کل 0.86 کمترین میزان اثرگذاری در کاهش جرم و خشونت در فضاهای شهری شهر تهران داشتهاند. این تحقیق نشان داد که شهر هوشمند فضاهای شهری بهویژه با تمرکز بر نورپردازی و نظارت هوشمند میتواند تأثیر بسزایی در کاهش جرم و خشونت داشته باشد.
برنامه ریزی شهری
نوید آهنگری؛ اسما یاوری
چکیده
زیرساخت سبز و خدمات اکوسیستم بهعنوان مفاهیمی با ظرفیت ارتقای برنامهریزی محیطی در مناطق شهری مطرح هستند، زیرا درک جامعتری از روابط پیچیده و پویای نظامهای اجتماعی-بومشناختی ارائه میدهند.این پژوهش با هدف فراتحلیل نقش زیرساختهای سبز بر پایداری خدمات اکوسیستم شهری در کلانشهر تهران انجام شده است. روش پژوهش، کاربردی و توصیفی-تحلیلی ...
بیشتر
زیرساخت سبز و خدمات اکوسیستم بهعنوان مفاهیمی با ظرفیت ارتقای برنامهریزی محیطی در مناطق شهری مطرح هستند، زیرا درک جامعتری از روابط پیچیده و پویای نظامهای اجتماعی-بومشناختی ارائه میدهند.این پژوهش با هدف فراتحلیل نقش زیرساختهای سبز بر پایداری خدمات اکوسیستم شهری در کلانشهر تهران انجام شده است. روش پژوهش، کاربردی و توصیفی-تحلیلی و بهصورت ترکیبی از مرور نظاممند و تحلیل مسیر است.مرور نظاممند با تحلیل کتابسنجی مقالههای مرتبط طی سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۲4 با استفاده از نرمافزار VOSviewer انجام شد. در بخش تحلیل مسیر، از نرمافزار SMARTPLS استفاده گردید. جامعه آماری شامل خبرگان حوزه زیرساختهای سبز و خدمات اکوسیستم شهری بوده که با نمونهگیری هدفمند به روش کوکران، ۹۶ نفر انتخاب شدند. نتایج مرور نظاممند نشان داد که روند زمانی انتشار مقالات از ۱۹۹۵ تا ۲۰۲4 بیانگر رشد چشمگیر توجه به زیرساخت سبز، خدمات اکوسیستم و مسائل شهری، بهویژه پس از ۲۰۰۵ است. تحلیل همنویسندگی کشورها نیز نشاندهنده رهبری علمی آمریکا، آلمان و بریتانیا در این حوزههاست؛ در حالی که واژههای کلیدی خدمات اکوسیستم و زیرساخت سبز، محور اصلی مطالعات علمی به شمار میروند. نتایج مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد همه مسیرهای اثرگذاری زیرساخت سبز بر خدمات اکوسیستم شهری در سطح اطمینان ۹۵ درصد معنادارند؛ ضریب معناداری شبکهسازی فضایی 170/5، کارکردهای چندگانه 183/2، برنامهریزی راهبردی 177/3، کیفیت اکولوژیکی 546/2، پیوند با رفاه انسانی 555/2 و زیرساخت سبز شهری 441/5 است. بنابراین، با توجه به نقش مهم زیرساختهای سبز در پایداری خدمات اکوسیستم شهری، سیاستگذاران باید به توسعه و تقویت این زیرساختها در راستای ایجاد شهرهای پایدارتر توجه ویژه داشته باشند
برنامه ریزی شهری
زهرا سادات سعیده زرآبادی؛ سحر شایگان فر؛ فرح حبیب؛ حسین ذبیحی
چکیده
در اواخر قرن بیستم، برنامهریزان و متخصصان شهری از تغییر رویکرد بازآفرینی به مشارکتمحوری بهعنوان راهکاری برای نجات بافتهای تاریخی در معرض خطر بهره بردند. این بافتها، پس از جنگ جهانی دوم و همچنین صنعتیشدن، با کاهش جمعیت و زوال مواجه بودند. برای موفقیت این رویکرد در احیای بافتهای تاریخی و بهرهمندی از آن بهعنوان ابزاری ...
بیشتر
در اواخر قرن بیستم، برنامهریزان و متخصصان شهری از تغییر رویکرد بازآفرینی به مشارکتمحوری بهعنوان راهکاری برای نجات بافتهای تاریخی در معرض خطر بهره بردند. این بافتها، پس از جنگ جهانی دوم و همچنین صنعتیشدن، با کاهش جمعیت و زوال مواجه بودند. برای موفقیت این رویکرد در احیای بافتهای تاریخی و بهرهمندی از آن بهعنوان ابزاری برای کاهش هزینههای مرتبط با منابع مالی- انسانی، اولویتبندی مشارکت فراگیر همه مردم در فرآیندهای مربوطه امری ضروری و اجتنابناپذیر بود. امروزه، چالش اصلی، دستیابی به مشارکت فراگیر در بازآفرینی است. این پژوهش درصدد دستیابی به ساختار مدیریتی است که میتواند زمینهساز مشارکت فراگیر در بازآفرینی بافتهای تاریخی باشد؛ لذا، جهت دستیابی به هدف مورد نظر، با بهرهگیری از روش مرور نظاممند مبتنی بر شیوه پریزما، طی جستجو در پایگاههای علمی داخلی و خارجی، ۹۴ منبع (۶۶ منبع خارجی، ۲۸ منبع داخلی) برای انجام پژوهش انتخاب گردید و با روش تحلیل مضمون بر اساس مدل براون و کلارک، یافتههای خود را در دو مضمون سازماندهنده مدیریت کلان و خرد، در چهار بعد سیاسی-اجتماعی، فرهنگی-اجتماعی، اقتصادی-اجتماعی و برنامهریزی استخراج نمود. نتایج نشان داد که مشارکت فراگیر به ایجاد اعتماد و حس تعلق در ساکنان وابسته است، که این امر خود به چگونگی و نحوه مدیریت مشارکت بستگی دارد. مدیریت کلان با اقداماتی نظیر تأمین مالی، استقرار عدالت و شمول، و ایجاد فرهنگ و چشمانداز مشترک، بستر را برای مدیریت خرد فراهم میکند تا تعارض منافع را رفع، رشد مالی را تقویت، سرمایه اجتماعی را توسعه، مدلهای بومی را تدوین و تداوم اهداف را تضمین کند.
برنامه ریزی شهری
اکبر اصغری زمانی؛ فاطمه پیرعلیلو
چکیده
هدف اصلی برنامهریزی شهری، بهبود کیفیت زندگی شهروندان است؛ اما نادرستی در اجرای آن میتواند منجر به افزایش آسیبپذیری جوامع در برابر مخاطرات طبیعی مانند سیل شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت کاربریهای حریم رودخانههای عبوری از داخل شهر تبریز، بهویژه در محدوده بافت فرسوده واقع در حریم این رودخانهها، انجام شده است. به دلیل ...
بیشتر
هدف اصلی برنامهریزی شهری، بهبود کیفیت زندگی شهروندان است؛ اما نادرستی در اجرای آن میتواند منجر به افزایش آسیبپذیری جوامع در برابر مخاطرات طبیعی مانند سیل شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت کاربریهای حریم رودخانههای عبوری از داخل شهر تبریز، بهویژه در محدوده بافت فرسوده واقع در حریم این رودخانهها، انجام شده است. به دلیل تأثیر پوشش گیاهی در مدیریت سیلاب شهری، تغییرات پوشش گیاهی در این مناطق مورد ارزیابی قرار گرفت. در این پژوهش، حریم رودخانهها به سه طبقه 15، 30 و 500 متری تقسیم شد و تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر ماهوارهای (از سال 1980 تا 2023) و محاسبه شاخص NDVI مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که کاربریهای مسکونی، تجاری و صنعتی بیشترین فراوانی را در حریم رودخانهها دارند. همچنین، پوشش گیاهی در بازه زمانی مورد بررسی بهویژه در مرکز شهر و نقاط تلاقی رودخانهها بهطور قابل توجهی تخریب شده است و عواملی مانند بیتوجهی مسئولین طراح و مجری طرحهای شهری، ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری اراضی و تقاضای قشر خاص جامعه برای این مناطق، نقش مهمی در این تخریبها ایفا کردهاند. هرچند 70 درصد ساختمانها از نظر مصالح ساختمانی کیفیت قابل قبولی دارند، شهر تبریز بهدلیل عدم مدیریت مناسب حریم رودخانهها، در معرض خسارات جدی ناشی از سیلاب قرار دارد. بنابراین، لزوم مقاومسازی سازهها بهویژه در بافت فرسوده و بازنگری در سیاستهای کاربری اراضی، بهوضوح احساس میشود. این پژوهش تاکید میکند که برنامهریزی شهری باید بهصورت یکپارچه و با توجه به اصول حفاظتی انجام شود تا از مخاطرات طبیعی جلوگیری شود
برنامه ریزی شهری
فائزه طاهری سرمد؛ مریم نویدی
چکیده
محله چنانی درشهر کرمانشاه نیازمند مداخلات هدفمند در راستای بازآفرینی شهری است.در این میان، بهرهگیری از رویکرد برنامهریزی اولویتدار امکان شناسایی مؤلفههای کلیدی مؤثر را فراهم سازد.هدف پژوهش حاضر، تحلیل و اولویتبندی مؤلفههای مؤثر بر بازآفرینی شهری محله چنانی، در چارچوب شش شاخص (کالبدی-فضایی، اجتماعی-فرهنگی، کارکردی-خدماتی، ...
بیشتر
محله چنانی درشهر کرمانشاه نیازمند مداخلات هدفمند در راستای بازآفرینی شهری است.در این میان، بهرهگیری از رویکرد برنامهریزی اولویتدار امکان شناسایی مؤلفههای کلیدی مؤثر را فراهم سازد.هدف پژوهش حاضر، تحلیل و اولویتبندی مؤلفههای مؤثر بر بازآفرینی شهری محله چنانی، در چارچوب شش شاخص (کالبدی-فضایی، اجتماعی-فرهنگی، کارکردی-خدماتی، اقتصادی، مدیریتی و زیستمحیطی) است. روش پژوهش از نظر ماهیت، کاربردی و از نظر شیوه، توصیفی-تحلیلی است که دربخش نظری از مطالعات اسنادی و منابع کتابخانهای بهره گیری شد.سپس گویههای پژوهش براساس شش شاخص بازآفرینی مورد سنجش قرار میگیرد. ابزار مورد استفاده در این پژوهش مشاهده میدانی، پرسشنامه (طیف لیکرت) و مصاحبه میباشد. جامعه آماری شامل ساکنان محله چنانی و حجم نمونه طبق محاسبه و جدول مورگان برابر با 278 نفر انتخاب شده است. ضریب آلفا کرونباخ برای سؤالات پژوهش 823/0 محاسبه شده که نمایانگر پایایی پرسشنامه میباشد. دادهها با استفاده از آزمونهای آماری شامل آزمون t تک نمونهای و آزمون فریدمن برای سنجش وضعیت موجود و رتبهبندی متغیرها، و از آزمونهای تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) و ماتریس همبستگی برای کاهش ابعاد، بررسی روابط بین متغیرها و میزان تأثیرگذاری آنها استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که در وضعیت موجود محله چنانی، شاخص خدماتی-کارکردی، اقتصادی و زیست-محیطی بالاترین رتبه را در ارتقای وضعیت محله داشتهاند.تحلیل عاملی اکتشافی هشت عامل مؤثر را با مجموع واریانس تبیین شده 92/69 درصد استخراج کرد که در این میان، عامل اول (خدماتی-کالبدی) با بارهای عاملی بالا برای متغیرهای مرتبط با زیرساختهای شهری، فضاهای سبز، خدمات امنیتی، آموزشی-رفاهی و کیفیت معماری بهعنوان مؤثرترین عامل برای برنامهریزی اولویتدارشناسایی شد.
برنامه ریزی شهری
وحید قهرمانی؛ امید نوری؛ رضا دیهیم فرد
چکیده
کشاورزی شهری بهعنوان بخشی از توسعه درونزا در نظام شهری، بر پایه منابع و فرهنگ محلی شکل میگیرد. هدف این پژوهش، بررسی نظرات دانشمندان، پژوهشگران و کارشناسان شهری، در مورد مؤلفههای ماندگاری، آمادگی، سازگاری و تبدیلپذیری تابآوری برای رسیدن به درک روشنی از مولفههای تابآوری تکاملی در مناطق شهری است تا بتوان از آن در برنامهریزی ...
بیشتر
کشاورزی شهری بهعنوان بخشی از توسعه درونزا در نظام شهری، بر پایه منابع و فرهنگ محلی شکل میگیرد. هدف این پژوهش، بررسی نظرات دانشمندان، پژوهشگران و کارشناسان شهری، در مورد مؤلفههای ماندگاری، آمادگی، سازگاری و تبدیلپذیری تابآوری برای رسیدن به درک روشنی از مولفههای تابآوری تکاملی در مناطق شهری است تا بتوان از آن در برنامهریزی شهری و تصمیمگیری در مورد برنامههای توسعه کشاورزی شهری استفاده کرد. در راستای این هدف، از روششناسی کیو استفاده شد. این روش برای شناسایی الگوهای ذهنی از طریق تجزیه و تحلیل رفتارها، نظرات، عقاید و تصمیمهای افراد در مواجهه با موقعیتهای مختلف استفاده میشود. در تجزیه و تحلیل انجام شده، پنج دیدگاه توسط کارشناسان در مورد ابعاد ماندگاری، آمادگی، تطبیقپذیری و تبدیلپذیری مشخص شد. فعالیتهای کشاورزی شهری بیشترین تاثیر را بر روی مولفههای کیفیت زندگی، سلامت روحی و روانی، مزایای اجتماعی و محیطزیستی و غیره دارند. یافتهها اهمیت ابعاد سازگاری و یادگیری را که توسط کارشناسان به رسمیت شناخته شده است، مشخص نمود، در حالی که ابعاد تبدیلپذیری و تطبیقپذیری کمتر مورد توجه قرار گرفتند. براساس نتایج بهدست آمده، افزایش آموزش، فعالیتهای اطلاعرسانی و اجرای یک پروژه آزمایشی برای افزایش آگاهی در بین ذینفعان شهری در مورد توانمندی کشاورزی شهری برای پرداختن به چالشهای اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی شهری توصیه میشود.
برنامه ریزی شهری
ابراهیم شریف زاده اقدم؛ دانا علیزاده؛ مهتاب علی نژاد
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف واکاوی کارکردهای اجتماعی–فرهنگی پارکهای شهری مشهد و شناسایی سازوکارهایی است که موجب تبدیل کارکردهای مثبت به پیامدهای آسیبزا شدهاند
روش پژوهش: روششناسی پژوهش تلفیقی از مطالعه کیفی و ارزیابی تأثیرات اجتماعی (اتا) است. در مرحله کیفی، ۵۰ مصاحبه عمیق با مطلعان، نخبگان محلی و ذینفعان انجام شد در مرحله دوم، ...
بیشتر
هدف: این پژوهش با هدف واکاوی کارکردهای اجتماعی–فرهنگی پارکهای شهری مشهد و شناسایی سازوکارهایی است که موجب تبدیل کارکردهای مثبت به پیامدهای آسیبزا شدهاند
روش پژوهش: روششناسی پژوهش تلفیقی از مطالعه کیفی و ارزیابی تأثیرات اجتماعی (اتا) است. در مرحله کیفی، ۵۰ مصاحبه عمیق با مطلعان، نخبگان محلی و ذینفعان انجام شد در مرحله دوم، روش اتا برای تحلیل پیامدهای مثبت و منفی ناشی از طراحی، مدیریت و کاربری فضاهای سبز به کار گرفته شد.
نتایج: یافتهها نشان میدهد بوستانها و فضاهای سبز شهری در معرض تأثیرات منفی اجتماعی قرار دارند بهگونهای که به میزان قابل توجهی بهصورت کژکارکرد در مسیر جامعهپذیری و مشارکت اجتماعی، احساس تعلق و امکان بهرهبرداری شهروندان نسبت به فضای سبز را کاهش دادهاند، پدیدهی مرکزی، «کاهش اقبال عمومی» است که در چرخهای با «تزلزل امنیت اجتماعی»، «رهاشدگی ساختاری»، «ضعف اثربخشی همبستگی اجتماعی» و «فقدان شمولیت» بازتولید میشود. در مقابل، سه راهبردِ «قدرت بخشیدن به شادی جمعی»، «تعاملافزایی» و «تبعیضزدایی» با فعالسازی حس تعلق و مشارکت شهروندی، پیامدهای مثبتی چون «پاتوقزُدایی»، «تقویت باور جمعی» و «ارتقای کیفیت زندگی» را رقم میزنند.
نتیجهگیری: نتیجهگیری پژوهش مؤید این امر هست که اگر بتوان از روابط قوی و در هم تنیده اجتماعات محلی و شهری در مدیریت مؤثر شهری و جوهره آن یعنی مشارکت محلی بهره گرفت، امکان مدیریت سامانمند و مطلوب شهری نیز فراهم میشود. خروجی، یک مدل مفهومیِ تبیینی و برنامهی اجرایی برای مدیریت شهری است که اولویتبندی مداخلات را متناسب با هویت محلی و عدالت فضایی پیشنهاد میکند.
برنامه ریزی شهری
نرگس محمودی؛ اکبر محمدی
چکیده
توسعه نامتوازن و نامتعادل سازمان فضایی شهری، امکان بهرهمندی شهروندان از عدالت مکانی را سلب کرده است. پژوهش حاضر با انتخاب شهر قزوین به عنوان مطالعه موردی پژوهش در پی آن است تا با شناسایی عوامل کلیدی موثر بر پیجویی عدالت مکانی در سازمان فضایی شهری به ارائه راهکارهای باززندهسازی آن بپردازد. در این راستا، ابتدا 41 شاخص موثر بر عدالت ...
بیشتر
توسعه نامتوازن و نامتعادل سازمان فضایی شهری، امکان بهرهمندی شهروندان از عدالت مکانی را سلب کرده است. پژوهش حاضر با انتخاب شهر قزوین به عنوان مطالعه موردی پژوهش در پی آن است تا با شناسایی عوامل کلیدی موثر بر پیجویی عدالت مکانی در سازمان فضایی شهری به ارائه راهکارهای باززندهسازی آن بپردازد. در این راستا، ابتدا 41 شاخص موثر بر عدالت مکانی در سازمان فضایی شهری از مطالعات اسنادی استخراج شدند. سپس، با بهرهمندی از نظرات تیم دلفی، استفاده از تکنیک تحلیل ساختاری و نرمافزار میکمک، عوامل کلیدی یادشده، استخراج شدند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که «ایجاد تعادل میان نظام اسکان و جمعیت در محلههای شهری»، «توسعه فضاهای عمومی همهشمول برای گروههای مختلف سنی و جنسی»، «توسعه زیرساختهای پیشرفته حملونقل درون و برون شهری»، «سازمانیابی فضا با برنامهریزی مشارکتی»، «توسعه مسکن قابل استطاعت مختلط»، «تعدد گونههای اشتغال در سطح مناطق شهر»، «کاربست فناوریهای نوین» و «بهرهمندی از فرصتهای سرمایهگذاری خصوصی در مناطق کمتر توسعه یافته» عوامل کلیدی موثر بر سازمان فضایی شهری با تاکید بر عدالت مکانی هستند. نتایج پژوهش نشان میدهد که برقراری عدالت فضایی در سازمان فضایی شهری نیازمند توجه به خواست گروههای مختلف اجتماعی از سویی و پراکنش متعادل انواع کاربریها از سوی دیگر است که این امر با استفاده از مشارکت شهروندان در سازمانیابی فضایی میسر میشود.
برنامه ریزی شهری
شهریور روستایی؛ حسین عباسی اصل؛ ایرج تیموری
چکیده
زمینه و هدف: کیفیت زندگی شهری در شهرهای کوچک، بهویژه در شرایط محدودیت منابع، مستلزم اولویتبندی مداخلات بر پایه شواهد است. هدف این پژوهش، تبیین عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی شهری در شهر کوچک نازیک و استخراج اولویتهای بهبود با رویکرد اهمیت ـ عملکرد است.
روششناسی: دادهها از طریق پیمایش مقطعی و با پرسشنامه طیف لیکرت گردآوری شد؛ در ...
بیشتر
زمینه و هدف: کیفیت زندگی شهری در شهرهای کوچک، بهویژه در شرایط محدودیت منابع، مستلزم اولویتبندی مداخلات بر پایه شواهد است. هدف این پژوهش، تبیین عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی شهری در شهر کوچک نازیک و استخراج اولویتهای بهبود با رویکرد اهمیت ـ عملکرد است.
روششناسی: دادهها از طریق پیمایش مقطعی و با پرسشنامه طیف لیکرت گردآوری شد؛ در مجموع، ۳۸۳ پاسخ معتبر به دست آمد. تحلیل دادهها با مدلیابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی و آزمون بوتاسترپ انجام شد. سپس تحلیل اهمیت - عملکرد بر پایه اثرهای کلِ استاندارد و عملکرد ادراکشده (امتیاز ۰ تا ۱۰۰) اجرا شد و برای تعیین اولویت مداخله، شکاف عملکرد تا میانه عملکرد و شاخص اولویت محاسبه شد.
یافتهها: نتایج توصیفی نشان داد «امنیت» بالاترین میانگین رضایت (۳٫۵۱) و «بهداشت و درمان» پایینترین میانگین رضایت (۱٫۹۶) را دارد. در مدل ساختاری، «همبستگی اجتماعی» قویترین پیشبین کیفیت زندگی شهری بود. همچنین بُعد اجتماعی و امکانات و خدمات شهری اثر مثبت و معنادار نشان دادند. در مقابل، مسکن اثر منفی و معنادار داشت. شاخصهای برازش و قدرت پیشبینی مدل برای کیفیت زندگی شهری مناسب بود. بر اساس تحلیل اهمیت - عملکرد، حکمرانی شهری، بهداشت و درمان، و خدمات شهری بهعنوان اولویتهای اصلی بهبود شناسایی شدند.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد ارتقای کیفیت زندگی در نازیک، بیش از همه به تقویت سرمایه اجتماعی محلهای، بهبود حکمرانی شهری و ارتقای دسترسی به خدمات سلامت و خدمات شهری وابسته است. همچنین در حوزه مسکن، تمرکز بر کاهش فشارهای سکونتی و اصلاح کیفی سیاستها و مداخلات، اهمیت ویژهای دارد.
برنامه ریزی شهری
سمانه اسمعیل زاده؛ افسانه توسلی
چکیده
هدف: حساس امنیت، شرط بنیادین حق دسترسی برابر به شهر و مشارکت اجتماعی است. با این حال، شواهد نشان میدهد زنان در فضاهای عمومی، بهویژه در سیستمهای حملونقل عمومی مانند مترو، اغلب این احساس را به طور کامل تجربه نمیکنند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تجربهی زیستهی زنان از احساس امنیت در مترو تهران و کشف عوامل مؤثر بر شکلگیری ...
بیشتر
هدف: حساس امنیت، شرط بنیادین حق دسترسی برابر به شهر و مشارکت اجتماعی است. با این حال، شواهد نشان میدهد زنان در فضاهای عمومی، بهویژه در سیستمهای حملونقل عمومی مانند مترو، اغلب این احساس را به طور کامل تجربه نمیکنند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تجربهی زیستهی زنان از احساس امنیت در مترو تهران و کشف عوامل مؤثر بر شکلگیری این تجربه انجام شد تا شکاف موجود در درک ابعاد ذهنی و زمینه مند این پدیده را پر کند
روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش کیفی و تحلیل مضمون انجام شد. جامعه آماری را زنان مسافر مترو تشکیل دادند که به صورت تصادفی انتخاب و با مصاحبه نیمه ساخت یافته مورد مطالعه قرار گرفتند.
نتایج: تحلیل تجارب زنان، احساس امنیت را مفهومی چندلایه نشان داد. تحت تأثیر آزارهای جنسیتی شامل نگاه های معنادار، الفاظ جنسی و نقض حریم بدنی است. همچنین عواملی مانند فضای مبهم مترو، نور نامناسب و دسترسی شهری بر احساس ناامنی آنها مؤثر بود.
نتیجه گیری: بهبود شرایط فیزیکی (نورپردازی، طراحی فضایی) و اجتماعی (نظارت، آموزش) میتواند امنیت زنان در مترو را افزایش داده و به حضور فعال تر آنها در جامعه کمک کند.
برنامه ریزی شهری
شریفه سرگلزایی؛ جواد علایی مقدم
چکیده
یکی از چالشهای برنامهریزان شهری در عصر حاضر، ارزیابی کیفیت زندگی در شهرهای جدید از دیدگاه ابعاد اجتماعی و فرهنگی است تا بر اساس آن بتوانند چشمانداز روشنی از توسعه اجتماعی و فرهنگی شهر ترسیم نمایند. سطحبندی کیفیت زندگی، ابزاری جهت برنامهریزی کارآمدتر این شهرها فراهم میکند، لذا این پژوهش با هدف مدلسازی ارزیابی کیفیت زندگی ...
بیشتر
یکی از چالشهای برنامهریزان شهری در عصر حاضر، ارزیابی کیفیت زندگی در شهرهای جدید از دیدگاه ابعاد اجتماعی و فرهنگی است تا بر اساس آن بتوانند چشمانداز روشنی از توسعه اجتماعی و فرهنگی شهر ترسیم نمایند. سطحبندی کیفیت زندگی، ابزاری جهت برنامهریزی کارآمدتر این شهرها فراهم میکند، لذا این پژوهش با هدف مدلسازی ارزیابی کیفیت زندگی در شهرهایجدید از بعد اجتماعی و فرهنگی بر اساس هرم مازلو صورت گرفته و شهرجدید رامشار را به عنوان نمونهموردی برگزیده است. برای آزمون سازههای مستخرج از مبانی نظری و مدل مفهومی پژوهش، نخست، با مقایسه تطبیقی مدل مفهومی و سطوح هرم مازلو، سطحبندی کیفیت زندگی در شهرهای جدید صورت گرفت. بدینترتیب مدل اولیه ارزیابی کیفیت زندگی مطرح گردید. سپس مدل با دادههای حاصل از 127 پرسشنامه از ساکنان شهرجدید رامشار مورد آزمون قرار گرفت. تحلیل سازهها با استفاده از روش مدلسازی معادلات ساختاری با نرمافزار اسمارت پی.ال.اس انجام شد. مدل نهایی به هفت سازه تأیید شده توسط ساکنین اشاره دارد که عبارتند از تغییر شرایط زندگی، امنیت اجتماعی، تناسب و سازگاری با الگوهای رفتاری، عدالت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، آسیبهای اجتماعی و وضعیت شغلی و اشتغال. با مقایسه دودویی با سطوح نیاز در هرم مازلو، سازههای شناسایی شده با سطوح پایینی هرممازلو تطابق بیشتری داشته، بنابراین سطح کیفیت زندگی در شهر جدیدرامشار به عنوان پایینترین سطح معرفی شد. این پژوهش نشان میدهد، MNQOLAM ابزاری کارآمد برای شناسایی سطح کیفیت زندگی در شهرهای جدید فراهم میآورد که امکان تعیین سطح نیازها و برنامههای لازم جهت ارتقا کیفیت زندگی را برای مدیران و شهرداران فراهم میسازد.
برنامه ریزی شهری
علیرضا خطیبی؛ علی شمس الدینی؛ محمدعلی خلیجی
چکیده
حریم منطقه شهری تهران محل زندگی قریب به 16 ملیون نفر است. این حریم تا به حال محلی بوده برای دستاندازی زمینخواران و هجوم فقرا و حتی برخی سازمانهای رسمی در قالب تعاونیها که زمینههای تفرق فضاییمدیریتی را در آن رقم زدهاند. چنین حریمی نیاز به یک مدیریت کارآمد دارد تا مانعی برای از بین رفتن همین مقدار فضاهای ارزشمند باقیماندهاش ...
بیشتر
حریم منطقه شهری تهران محل زندگی قریب به 16 ملیون نفر است. این حریم تا به حال محلی بوده برای دستاندازی زمینخواران و هجوم فقرا و حتی برخی سازمانهای رسمی در قالب تعاونیها که زمینههای تفرق فضاییمدیریتی را در آن رقم زدهاند. چنین حریمی نیاز به یک مدیریت کارآمد دارد تا مانعی برای از بین رفتن همین مقدار فضاهای ارزشمند باقیماندهاش ایجاد شود. هدف اصلی این پژوهش استفاده از نرمافزار متاسوات به عنوان تکنیکی راهبردی جهت صیانت و توسعه پایدار حریم شهرداری منطقه 15 شهر تهران است. اطلاعات موردنیاز در حکمِ دادههای این پژوهش از مطالعه و بررسی مقالهها، کتابها و پایاننامههای مرتبطِ موجود و همچنین دیتاهای ادارهها و سازمانهای مرتبط (مانند اداره کل حریم شهرداری تهران و مرکز آمار ایران) جمعآوری شده است. این پژوهش از لحاظ هدفگذاری، کاربردی و به لحاظ روششناسی، توصیفی تحلیلی میباشد. برای انتخاب پنل کارشناسان از نمونهگیری گلوله برفی استفاده گردید که درنهایت منجر به انتخاب 12 نفر شد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد تخریب محیط زیست، ساخت و سازهای غیرمجاز، زمینخواری، مهاجرت و سکونتگاههای غیررسمی و مدیریت متفرق بزرگترین چالشها و عوامل تهدیدکننده صیانت و توسعه پایدار حریم شهرداری منطقه 15 است. متاسوات بر این باور است که منابع و قابلیتهایی در جغرافیای موردمطالعه پژوهش وجود دارد که در حکم راهکارهایی برای غلبه بر چالشهای صیانت و توسعه پایدار جغرافیای موردمطالعه هستند؛ مهمترین آنها «مدیریت یکپارچه حریم» است و سپس نوبت به «توجه مسئولین و اتحاذ وحدت رویه بین کلیه دستگاههای دخیل در حریم»، «حضور و سرمایهگذاری بخش خصوصی» و «کمربند سبز» میرسد.
برنامه ریزی شهری
لیلا سهیلی وند
چکیده
مسکن یکی از مهمترین عناصر و عوامل دستیابی به توسعه پایدار مبتنی بر عدالت فراگیر است. چگونگی دستیابی به مسکن برای گروههای مختلف جامعه بهخصوص گروههای کمدرآمد و کیفیت و کمیت آن، یکی از مهمترین چالشهای پیش روی دولتها و جوامع است. ازآنجاکه مسکن نقشهای متفاوت و اساسی برای خانوارها دارد، همواره مطلوبیت در تملک آن بوده است، ...
بیشتر
مسکن یکی از مهمترین عناصر و عوامل دستیابی به توسعه پایدار مبتنی بر عدالت فراگیر است. چگونگی دستیابی به مسکن برای گروههای مختلف جامعه بهخصوص گروههای کمدرآمد و کیفیت و کمیت آن، یکی از مهمترین چالشهای پیش روی دولتها و جوامع است. ازآنجاکه مسکن نقشهای متفاوت و اساسی برای خانوارها دارد، همواره مطلوبیت در تملک آن بوده است، اما عوامل متعددی سبب شدهاند تا دسترسی به آن در شهرها بهویژه برای گروههای کمدرآمد دشوار باشد. تاکنون نیز برنامههای متفاوتی با عنوان «راهکار» رفع معضلات مسکن گروههای کمدرآمد شهری در دستور کار قرارگرفته است. اما این طرحها تنها مسکّنی برای زخم متورم مسکن در بین این گروههای درآمدی بوده است؛ تحلیل شرایط کنونی شهر تبریز در ارتباط با برنامهریزی مسکن اقشار کمدرآمد حاکی از آن است که فاصله کنونی سیستم با اهداف و آرمانهای طرح پایه آمایش و سند تدبیر توسعه استان آذربایجان شرقی بسیار زیاده میباشد بنابراین آنچه نیاز است تجدیدنظر در رویکردهای کلانِ مدیریتی و بهکارگیری ابزارهای جدید در برنامهریزی است. بدین منظور در این پژوهش سعی گردیده است که پیشرانهای کلیدی مؤثر بر تأمین مسکن مناسب برای گروههای کمدرآمد در شهر تبریز شناسایی و تحلیل شوند. در این پژوهش ابتدا با تکنیک پویش محیطی و دلفی، 40 عامل اولیه در چهار بعد شاخصهای کالبدی- فضایی، شاخصهای اقتصادی، شاخصهای اجتماعی و شاخصهای زیستمحیطی استخراجشده و سپس با استفاده از روش دلفی مدیران، ماتریس اثرات متقاطع مؤلفهها تشکیل گردیده است.
برنامه ریزی شهری
رسول قربانی؛ هادی حکیمی؛ سهند آقا زاده
چکیده
چکیده مسکن پایدار در محلات یکی از عوامل اساسی است در رویکردهای نوین برنامه ریزی شهری است. مقایسه مسکن پایدار در محلات مختلف نه تنها باعث شناسایی تفاوتها میشود، بلکه امکان ارائه راهکارهای مناسب برای دستیابی به پایداری مسکن را نیز فراهم میآورد. هدف این تحقیق شناسایی عوامل ضروری توسعه مسکن پایدار در محلات مختلف شهر ارومیه است. بدین ...
بیشتر
چکیده مسکن پایدار در محلات یکی از عوامل اساسی است در رویکردهای نوین برنامه ریزی شهری است. مقایسه مسکن پایدار در محلات مختلف نه تنها باعث شناسایی تفاوتها میشود، بلکه امکان ارائه راهکارهای مناسب برای دستیابی به پایداری مسکن را نیز فراهم میآورد. هدف این تحقیق شناسایی عوامل ضروری توسعه مسکن پایدار در محلات مختلف شهر ارومیه است. بدین منظور، ابتدا معیارهای مرتبط با توسعه مسکن پایدار با استفاده از نظرات 25 کارشناس خبره در حوزه مسکن مشخص، اولویتبندی و امتیازدهی شد. نتایج نشان میدهد که از نظر کارشناسان، اهداف با اولویت بالا شامل ارتقای حس تعلق در محلات، افزایش امنیت اجتماعی، ارتقای مشارکت مردمی، دسترسی به مسکن سالم، کاهش میزان آلایندهها و کاهش تخریب محیط زیست است. بر اساس این اهداف، مقایسهها در دو حیطه پایداری کالبدی- محیطی و پایداری اجتماعی- اقتصادی انجام گرفت و سپس با استفاده از مدل متاسوات، میزان تحقق اصول مسکن پایدار در محلات مختلف مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این بررسیها نشان داد که عوامل داخلی محله مانند حفاظت از محیط زیست، فضای کافی برای زندگی، امکانات مناسب برای مسکن و وجود یک جامعه پویا از مهمترین مؤلفههای دستیابی به مسکن پایدار در ارومیه محسوب میشوند.از سوی دیگر، عوامل بیرونی که دستیابی به پایداری مسکن در محلات ارومیه را با چالشهایی مواجه میکند شامل اقتصاد ضعیف، تخریب و نابودی باغات، افزایش قیمت مصالح ساختمانی و تعارضات فرهنگی است. این عوامل میتوانند مانع از تحقق اهداف پایداری مسکن شده و کیفیت زندگی ساکنان را تحت تأثیر قرار دهند.کلیدواژهها: مسکن، محله ، پایداری، متاسوات،ارومیه
برنامه ریزی شهری
رحمت محمدزاده؛ شفیقه علی اصل ممقانی؛ الهام کاظمی
چکیده
رشته عمران و معماری در بخش ساخت و ساز مکمل یکدیگر هستند. سرفصل مشترک آنها در دانشگاه درس طراحی معماری است. این پژوهش به بررسی تاثیر اموزش درس طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد دانش آموختگان رشته مهندسی عمران دانشگاه تبریز در جامعه ی حرفه ای می پردازد. شیوه پژوهش، کیفی- تحلیلی است که با استفاده از مطالعه موردی انجام شده است. همچنین به ...
بیشتر
رشته عمران و معماری در بخش ساخت و ساز مکمل یکدیگر هستند. سرفصل مشترک آنها در دانشگاه درس طراحی معماری است. این پژوهش به بررسی تاثیر اموزش درس طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد دانش آموختگان رشته مهندسی عمران دانشگاه تبریز در جامعه ی حرفه ای می پردازد. شیوه پژوهش، کیفی- تحلیلی است که با استفاده از مطالعه موردی انجام شده است. همچنین به جهت ارزیابی اطلاعات از روش کمی و از تکنیک پیمایش (مشاهده و پرسشنامه) استفاده شده است. مقدار ضریب الفای کرونباخ 0.94 بدست آمد که نشان دهنده این مطلب است که پرسشنامه از پایایی قابل قبولی برخوردار است. برای بررسی نرمال بودن توزیع متغییرات از آزمون کلموگراف-اسمیرنوف استفاده شده است. با توجه به سطوح معنیداری به دست آمده نتیجه گرفته میشود که هر دو مولفه اصلی اصول و مبانی معماری و اصول و مبانی شهرسازی دارای توزیع نرمال میباشند. جهت بررسی وضعیت هر یک از گویه های مورد پژوهش، از طیف استاندارد ارزیابی بازرگان استفاده شده است که اکثرا نسبتا مطلوب هستند. نتایج نشان می دهد تاثیر اموزش طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد دانش اموختگان رشته مهندسی عمران دانشگاه تبریز 26.66% ضعیف، 36.66% متوسط و 36.66% خوب است. برای مقایسه تاثیر آموزش مولفه های اصول و مبانی معماری و اصول و مبانی شهرسازی در عملکرد شاغلین عمران دانشگاه تبریز از آزمون T استفاده شده است که به ترتیب 67.26 % و 32.74% است.
برنامه ریزی شهری
علی مصیب زاده؛ رضا حسین زاده
چکیده
چکیده با توجه به ساختوسازهای فزاینده، تفکیک قطعات زمین و ناکارآمدی زیرساختهای ارتباطی در محله عسگرخان ارومیه، کیفیت زیستی ساکنان بهویژه سالمندان دچار افت شده است. کاهش تعاملات اجتماعی و حاشیهنشینی این محله، ضرورت بازآفرینی فضاهای شهری با رویکردی انسانمحور و بیننسلی را برجسته میسازد. هدف پژوهش حاضر، ارتقای فضاهای شهری ...
بیشتر
چکیده با توجه به ساختوسازهای فزاینده، تفکیک قطعات زمین و ناکارآمدی زیرساختهای ارتباطی در محله عسگرخان ارومیه، کیفیت زیستی ساکنان بهویژه سالمندان دچار افت شده است. کاهش تعاملات اجتماعی و حاشیهنشینی این محله، ضرورت بازآفرینی فضاهای شهری با رویکردی انسانمحور و بیننسلی را برجسته میسازد. هدف پژوهش حاضر، ارتقای فضاهای شهری بهگونهای است که ضمن پاسخگویی به نیازهای سالمندان، به بهبود کیفیت زندگی تمام گروههای سنی منجر شود. مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با هدفی کاربردی انجام شده است. چارچوب نظری ترکیبی از رویکرد «شهر دوستدار سالمند» و «حق بر سلامت» بوده و نمونهای مشتمل بر 344 سالمند از میان جامعه آماری 3338 نفری در محله انتخاب شد. دادهها از طریق پرسشنامههای سنجش کیفیت فضا، مشارکت اجتماعی و خدمات حمایتی گردآوری، و با آزمونهای آماری، مدل چیدمان فضا و تحلیل مکانی GIS مورد بررسی قرار گرفتند. یافتهها نشان میدهد کیفیت فضاهای عمومی، بهویژه پیادهروها، مبلمان شهری، فضاهای سبز و حملونقل عمومی، کمتر از حد متوسط ارزیابی شدهاند. اگرچه برخی خدمات نظیر حملونقل و فضای سبز عملکرد نسبتاً بهتری داشتهاند، اما مؤلفههایی نظیر برنامههای آموزشی و فعالیتهای اجتماعی سالمندان ضعیفترین وضعیت را داشتهاند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بهبود فضاهای عمومی صرفاً برای سالمندان، بدون در نظر گرفتن سایر گروههای سنی و زمینههای فضایی–اجتماعی، ناکافی است. بنابراین، پیشنهاد میشود بازآفرینی شهری با نگاهی یکپارچه، انسانمحور و زمینهگرا انجام شود تا از رهگذر آن، تعاملات اجتماعی تقویت و کیفیت زیستپذیری برای همه گروههای سنی ارتقا یابد.
برنامه ریزی شهری
مسعود حق لسان؛ فرهاد کشتگر
چکیده
رشد انفجاری شهرها بهخصوص بعد از انقلاب صنعتی، آنها را با مشکلات متعددی روبهرو کرد؛ از جمله این مشکلات کاهش فضاهای سبز و باز شهری میباشد که موجب کاهش کیفیت زندگی شهری شده است. تبریز بعنوان یکی از شهرهای منطقه سرد و کوهستانی کشور، با گسترش فیزیکی شهر، مشکلات متعددی از جمله نداشتن برنامه جامع فضای سبز، کمبود آب، از بین رفتن باغات ...
بیشتر
رشد انفجاری شهرها بهخصوص بعد از انقلاب صنعتی، آنها را با مشکلات متعددی روبهرو کرد؛ از جمله این مشکلات کاهش فضاهای سبز و باز شهری میباشد که موجب کاهش کیفیت زندگی شهری شده است. تبریز بعنوان یکی از شهرهای منطقه سرد و کوهستانی کشور، با گسترش فیزیکی شهر، مشکلات متعددی از جمله نداشتن برنامه جامع فضای سبز، کمبود آب، از بین رفتن باغات و اراضی کشاورزی و کاهش فضای سبز گریبان گیر شده و نیازمند برنامهریزی دقیق برای اراضی کشاورزی شهریاش است. هدف از نگارش این مقاله، بررسی وضعیت فضای سبز شهری (محدوده پارک بزرگ تبریز) و برنامهریزی و مدیریت این فضاها و ارائه راهکارهای کاربردی است. پژوهش از نوع کاربردی، به روش ترکیبی (کمی و کیفی) و بهصورت توصیفی و تحلیلی و پیمایشی انجام میگیرد. اخذ اطلاعات لازم از طریق مطالعات اسنادی، کتابخانهای، پرسشنامه و مصاحبه با جامعه آماری مردم منطقه، متخصصین، مدیران شهری و با آزمون آماری ناپارامتری و حجم نمونهگیری با فرمول کوکران و تجزیهوتحلیل با استفاده از نرمافزار SPSS صورت میگیرد. نتایج حاصل از پژوهش از طریق بررسی متغیرهای کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی نشان میدهد که مدیران و برنامهریزان شهری باید در جهت رفع مسائل و مشکلات عوامل موجود در پارک بزرگ همچون؛ دسترسی، امنیت اجتماعی و محیطی، برگزاری جشنوارهها، نمایشگاهها، گلخانههای تخصصی، و...، ساماندهی فروشگاههای عرضه محصولات و خصوصا تلاش برای حفاظت از باغهای محدوده با ارائه شیوههای نوین مدیریتی و برنامهریزی در قالب پارک کشاورزی با توجه به اقلیم شهر و با توجه به راهکارهای اساسی و اجرایی ارائهشده، کوشا باشند.
برنامه ریزی شهری
فروغ خزاعی نژاد؛ علی حسینقلی زاده؛ علی حسینی؛ حسن پارسی پور
چکیده
با افزایش جمعیت سالمندان لزوم متناسب سازی توسعه شهری با اولویت های سالمندان بمنظور مشارکت هرچه بیشتر این قشر بیش از گذشته مطرح می شود. برای دستیابی به یک شهر سالمندپسند، بررسی وضعیت موجود شهر و اطلاع رسانی آن به مدیران شهری جهت برنامه ریزی و تدوین خط مشی طراحی های آتی ضروری است. بدین منظور روش های مختلفی برای بررسی وضعیت موجود شهر وجود ...
بیشتر
با افزایش جمعیت سالمندان لزوم متناسب سازی توسعه شهری با اولویت های سالمندان بمنظور مشارکت هرچه بیشتر این قشر بیش از گذشته مطرح می شود. برای دستیابی به یک شهر سالمندپسند، بررسی وضعیت موجود شهر و اطلاع رسانی آن به مدیران شهری جهت برنامه ریزی و تدوین خط مشی طراحی های آتی ضروری است. بدین منظور روش های مختلفی برای بررسی وضعیت موجود شهر وجود دارد که یکی از آنها روش OWA همراه باGIS است. در این پژوهش سالمندپسندی با بکارگیری 9 لایه از جمله: دسترسی ها به حمل و نقل عمومی، فضای سبز شهری، خدمات درمانی، کتابخانه های عمومی و مراکز ورزشی به همراه لایه های آلودگی هوا، ترافیک شهری، آلودگی صوتی و آلودگی حرارتی با روش OWA سراسری در محلات 49 گانه شهر بجنورد پرداخته شد. نتایج نشان داد توسعه شهر بجنورد از منظر سالمندپسندی شهری در همه جای آن بصورت یکسان نیست و بخش مرکزی با وجود بافت قدیمی تر، بهتر از بخش های جدید شهر می باشد. همچنین بخش مرکزی و شرقی شرایط بهتری نسبت به دیگر قسمتها دارد و بخش جنوبی بسیار نامناسب نشان داده شد. براین اساس محلات سیدجمال، سرداران و جاجرمی سه محله مطلوب و محله های دانشگاه، احمدآباد و ملکش براساس معیارهای نه گانه نامطلوب تشخیص داده شده اند. این نتایج با بازدید میدانی و تکمیل پرسشنامه به همراه پردازش داده ها به روش Copeland مطابقت بالایی دارد. لذا پیشنهاد می گردد ضمن تقویت همه محله های شهر، بخش جنوبی، جنوب غربی و جوب شرقی شهر از اولویت بیشتری برخوردار شود.
برنامه ریزی شهری
پارمیس ناصری؛ علی زینالی عظیم؛ اسدالله شفیع زاده؛ سولماز بابازاده اسکوئی
چکیده
پلها در فضاهای شهری معاصر و تاریخی جزئی از فضاهای گردشگری در شهر محسوب میشدند. با توجه به پیدایش موضوع هویت و اهمیت افراطی به مسائل عینی و عملکردی در دوره مدرن، حرکتی متضاد صورت گرفت که نظریهپردازان را بیشتر به سمتوسوی عوامل انسانی و معنایی معطوف کرد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری نمونه موردی پلهای ...
بیشتر
پلها در فضاهای شهری معاصر و تاریخی جزئی از فضاهای گردشگری در شهر محسوب میشدند. با توجه به پیدایش موضوع هویت و اهمیت افراطی به مسائل عینی و عملکردی در دوره مدرن، حرکتی متضاد صورت گرفت که نظریهپردازان را بیشتر به سمتوسوی عوامل انسانی و معنایی معطوف کرد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری نمونه موردی پلهای گردشگری تاریخی و معاصر می-باشد. این تحقیق با روش ترکیبی و با رویکرد کیفی در کمی «لانه به لانه»، ابتدا به جمعآوری اطلاعات کتابخانهای با تکنیک اسنادی در ارتباط با موضوع پرداخته است، سپس از تکنیک مصاحبه برای تدقیق مؤلفههای بهدستآمده در مبانی نظری بهره برده است. مؤلفههای استخراجشده از پرسشنامه، با طیف لیکرت صورت گرفته و بین کاربران پلها توزیع شده است. نتایج با نرمافزار«EViews» مورد تحلیل قرار گرفته و از آمارههای مختلف در تحلیل نتایج استفاده شده است. از نتایج رگرسیونی، میانگین ضریب تعیین پلهای معاصر و تاریخی اینگونه استنباط میشود که همواره در برهههای تاریخی از مؤلفههای مشخصی برای ایجاد هویت در پلها بهعنوان یک فضای شهری بهره میگرفتند، نکته حائز اهمیت در پلهای تاریخی این امر است که با توجه به کالبد و تزئینات پلها، فاکتور خانواده نقش پر رنگی در ایجاد احساس تعلق مکانی داشته است در حالی که در پلهای معاصر به علت همجواری عملکردهای گوناگون، تفریحی، تجاری و گردشگری ضرایب مؤلفههای هویت در حوزههای اجتماعی و فضایی بیشتر است.
برنامه ریزی شهری
غلامرضا مختاری اصل؛ محمدتقی معصومی؛ رسول صمدزاده
چکیده
خدمات بهداشتی درمانی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و دسترسی به آن پیشزمینه ایجاد عدالت در جامعه است. هدف تحقیق حاضر تحلیل ناهمگونی فضایی در برخورداری از خدمات بهداشتی – درمانی بوده و روش تحقیق آن نیز توصیفی – تحلیلی میباشد. در این پژوهش برای تحلیل ناهمگونی فضایی ابتدا اطلاعات مکانی و توصیفی مربوط به نه شاخص در حوزه بهداشت و ...
بیشتر
خدمات بهداشتی درمانی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و دسترسی به آن پیشزمینه ایجاد عدالت در جامعه است. هدف تحقیق حاضر تحلیل ناهمگونی فضایی در برخورداری از خدمات بهداشتی – درمانی بوده و روش تحقیق آن نیز توصیفی – تحلیلی میباشد. در این پژوهش برای تحلیل ناهمگونی فضایی ابتدا اطلاعات مکانی و توصیفی مربوط به نه شاخص در حوزه بهداشت و درمان در شهر اردبیل جمعآوری و با استفاده از پایگاه داده OSM بهروز گردید. در مرحله بعد متغیرها با جمعیت محلات شهر استانداردسازی و تبدیل به شاخص گردیده و سپس وزن شاخصها با استفاده از رویکرد ROC روش رتبهبندی محاسبه شده است، در مرحله آخر نیز از مدل تصمیمگیری چندمعیاره WLC برای تلفیق لایهها استفاده شده است. نتیجه به دست آمده نشان داد که ناهمگونی فضایی شدیدی در بین محلات و مناطق شهرداری شهر اردبیل در برخورداری از خدمات بهداشتی – درمانی وجود دارد، بهطوریکه منطقه 1 شهرداری که منطبق با مرکز جغرافیایی شهر میباشد وضعیت بسیار بهتری در برخورداری از خدمات دارد بهطوریکه 45 درصد جمعیت این منطقه ساکن در 5 محله در وضعیت بسیار برخوردار قرار دارد. در مقابل مناطق 4 و 5 شهرداری دارای وضعیت نامطلوبی در برخورداری از خدمات بهداشتی میباشد و به ترتیب 81 و 73 درصد جمعیت این مناطق در وضعیت بسیار محروم قرار دارند. از کل محلات شهر نیز 12 محله خیلی محروم، 15 محله محروم، 12 محله متوسط، 7 محله برخوردار و 5 محله در وضعیت بسیار برخوردار قرار دارد.
برنامه ریزی شهری
محسن بابائی؛ محمد پردل
چکیده
تخریب ساختمانهای مسکونی یکی از عوامل اصلی تولید ضایعات ساختمانی است که تأثیرات قابل توجهی بر محیطزیست دارد و سهم قابل توجهی از کل ضایعات ساختمانی در بر میگیرد. در این راستا، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تصمیمات مالکان در خصوص تخریب ساختمانها میتواند به بهبود تخمین ضایعات ساختمانی و در گام فراتر در مدیریت ضایعات ساختمانی ...
بیشتر
تخریب ساختمانهای مسکونی یکی از عوامل اصلی تولید ضایعات ساختمانی است که تأثیرات قابل توجهی بر محیطزیست دارد و سهم قابل توجهی از کل ضایعات ساختمانی در بر میگیرد. در این راستا، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تصمیمات مالکان در خصوص تخریب ساختمانها میتواند به بهبود تخمین ضایعات ساختمانی و در گام فراتر در مدیریت ضایعات ساختمانی مفید باشد. با بررسی مطالعات پیشین میتوان دریافت که متغیرهای پنهان و آشکار متعددی در ترجیحات مالکان مبنی بر اقدام به تخریب یا عدم تخریب ساختمان دخیل است. در این پژوهش سعی بر این است تا عواملی که مالکان را به تخریب ساختمانهای مسکونی سوق میدهد، شناسایی و تحلیل شود. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر در تصمیمگیری مالکان برای تخریب ساختمانهای مسکونی است. برای این منظور، از رگرسیون خطی چندگانه (MLR) استفاده شده و دادههای مربوط به ترجیحات مالکان از طریق پرسشنامههای جمعآوری شده است. دادهها در نرمافزار آماری SPSS مورد تحلیل قرار گرفتند تا ارتباطات میان عوامل مختلف با ترجیحات مالکان شناسایی شوند. نتایج نشان داد که عواملی نظیر بافت منطقه ملک، میانگین ارزش منطقه ملک، متراژ ملک، سن بنا، عرضگذر اصلاحی و تعداد طبقات موجود ملک میتوانند تاثیر مستقیم را در تصمیم مالکان مبنی بر تخریب ساختمان خود القا کنند، و همه این عوامل شناساییشده به غیر از عامل تعداد طبقات موجود ملک، در سطح معناداری 0.0001 بر ترجیحات مالکان در خصوص تخریب ساختمانها موثر هستند. بهطور خاص، سن بنا و نوع بافت منطقه بیشترین تأثیر را در تصمیمات مالکان به تخریب داشتهاند.
