نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی پردیس بین المللی ارس دانشگاه تبریز

2 دانشیار گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

10.22034/jprd.2024.58112.1061

چکیده

نواحی شهری به علت آن که جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی بسیاری دارند غالبا مقاصد گردشگری مهمی محسوب می‌شوند. صنعت گردشگری به عنوان صنعتی نوپا، به ویژه در سال های اخیر تأثیرات عمیقی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتر کشورهای جهان داشته است. مطالعات در زمینه اثرات گردشگری در دهه ۱۹۶۰، به اثرات مثبت گردشگری و در دهه ۱۹۷۰ به اثرات منفی آن پرداخته اند و در دهه ۱۹۸۰ به رویکردی متعادل تر و نظام مند تر روی آورده اند. گردشگری از بعد فرهنگی و اجتماعی، سبب تعامل فرهنگی با دنیای خارج، بین المللی شدن فرهنگ بومی، بهبود نظام های آموزشی و بهداشتی و خواهد شد اما با همه تأثیرات مفید خود در حیطه اجتماعی - فرهنگی، تأثیرات مخربی نیز داشته است. در این راستا این مقاله با هدف ارزیابی و شناخت اثرات توسعه گردشگری در کلان شهر تبریز به بررسی عوامل مذکور پرداخته است. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. مهمترین ابزار تحقیق پرسشنامه است که در میان ساکنین جامعه میزبان پخش و پرسشگری شده است. جهت تحلیل و ارزیابی نتایج نیز بر حسب نیاز از روش ها و مدل های آماری من جمله آزمون آلفای کرونباخ، کلومگروف-اسمیرنف و تی استیودنت استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد جامعه میزبان شهر تبریز درک مثبتی از اثرات توسعه گردشگری در این شهر ندارد که این امر به صورت غیر مستقیم بر مشارکت اجتماعی شهروندان و احساس پذیرش گردشگر توسط آنان را تاثیر منفی می گذارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigation and analysis of citizens' attitudes towards the development of urban tourism (case example: Tabriz metropolis)

نویسندگان [English]

  • Mahmodreza Sharghi 1
  • rahim heydari chianeh 2
  • shahrivar rostaei 2

1 Ph.D. student of Geography and Planning of Ares International Campus of Tabriz University

2 Associate Professor, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz

چکیده [English]

Urban areas are often considered important tourist destinations due to the fact that they have many historical and cultural attractions. The tourism industry as a new industry, especially in recent years, has had a profound impact on the economic, social and cultural situation of most countries in the world. Studies on the effects of tourism in the 1960s focused on the positive effects of tourism and on its negative effects in the 1970s, and in the 1980s, they turned to a more balanced and systematic approach. From the cultural and social aspect, tourism will cause cultural interaction with the outside world, the internationalization of local culture, the improvement of educational and health systems, but with all its beneficial effects in the socio-cultural field, it has also had destructive effects. In this regard, this article has investigated the aforementioned factors with the aim of evaluating and understanding the effects of tourism development in the metropolis of Tabriz. The research method is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The most important research tool is the questionnaire, which was distributed and questioned among the residents of the host community. In order to analyze and evaluate the results, statistical methods and models, including Cronbach's alpha, Klumgrove-Smirnov and Student's t-test, have been used as needed. The results of the research show that the host community of Tabriz does not have a positive understanding of the effects of tourism development in this city, which indirectly has a negative effect on the social participation of citizens and their sense of acceptance of tourists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban tourism
  • the effects of urban tourism development
  • citizens'
  • attitude
  • Tabriz metropolis
اسماعیل زاده، حسن، صرافی، مظفر، و توکلی نیا، جمیله. (1390). تحلیلی بر رویکردهای توسعه گردشگری در اجتماعات محلی. علوم محیطی، 9(2)، 119-142.
افراخته، حسن، و خدایی، بهرامعلی. (1390). ساماندهی گردشکری در تفرجگاه های پیراشهری هماهنگ با ظرفیت تحمل محیطی. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 17(20)، 69-88.
اوبایی، محسن (1396) مطالعه ادراکات جامعه میزبان و میهمان از اثرات اجتماعی- فرهنگی توسعه گردشگری پایدار ( مطالعه موردی شهرستان کاشان)، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
پاپلی یزدی، محمدحسین و سقایی، مهدی.(1385)، گردشگری (ماهیت و مفاهیم)، تهران، انتشارات سمت.
پاپلی یزدی، محمدحسین و سقایی، مهدی.(1385)، گردشگری (ماهیت و مفاهیم)، تهران، انتشارات سمت.
پورمهابادیان, الهام, افشاری, مریم. (1400). تبیین نقش و اثرات توسعۀ گردشگری بر ارتقا متغیرهای پایداری فرهنگی و شهری (نمونة مورد مطالعه: شهر رشت). فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری, 10(39), 53-68.
تقدیسی، احمد؛ تقوایی، مسعود؛ سیامک پیری؛ (۱۳۹۱). تحلیلی بر نگرش جامعه میزبان به اثرات اجتماعی - فرهنگی گردشگری شهرستان دالاهو. مجله علمی تخصصی برنامه ریزی فضایی، سال ۲، شماره ۱ (۵)، صص 140-۱۲۱.
تقوایی، مسعود، فیروزی، محمدعلی، و گودرزی، مجید. (1392). برنامه ریزی گردشگری شهر شیراز با تاکید بر فناوری اطلاعات. جغرافیا، 11(37)، 133-156.
جوهری، صدیقه (1394) پایان نامه، تحلیل نقش گردشگری روستایی بر شاخص های منتخب از نگاه جامعه میزبان (نمونه موردی: روستای کندوان شهرستان اسکو)، دانشکده علوم زمین و سیستم اطلاعات جغرافیایی.
حیدری چیانه، رحیم (1383) تحلیل صنعت گردشگری در ایران، رساله دکتری،دانشگاه تبریز.
خوب آیند،سعید(1379)،روش های تامین مسکن گروه های کم درآمد در ایران(نمونه موردی :تبریز)،رساله کارشناسی ارشد،دانشگاه تبریز ،تبریز.
ساجدی، سعید (1400) سنجش نگرش جامعه میزبان به توسعهی گردشگری در مناطق خشک؛ مطالعه موردی: شهرستان طبس، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی گردشگری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
شاطریان، محسن؛ غلامی، یونس. کیانی، مریم. (۱۳۹۶). جایگاه تصویر ذهنی ساکنان محلی در توسعه گردشگری (نمونه موردی: شهر آران و بیدگل). فصل نامه برنامه ریزی منطقه ای، ۷(۲۸)، ۱۳۶-۱۲۱.
شری زاده, عادل, حیدری,رحیم، حسین پور, مازیار, هریسچیان،مهدی  (1397). مقایسه تطبیقی ارزشگذاری اقتصادی CVM مقاصد گردشگری شهری (مطالعه موردی: پارک‌های ائل‌گلی و باغلارباغی کلانشهر تبریز). نشریه گردشگری شهری, 5(3), 33-48.
شفیعی، زاهد. و محمدی، امین. (۱۳۹۳). بررسی تأثیرات توسعه گردشگری بر جامعه میزبان: نمونه موردی شهر چادگان. فصلنامه جغرافیایی سرزمین، ۱۱ (۶۱)، ۹۰-۷۷
علیقلی زاده فیروزجایی، ناصر؛ رمضان زاد لسبوئی، مهدی؛ اسماعیلی، مجید ؛ (۱۳۹۳). سنجش نگرش و گرایش جامعه میزبان به توسعه گردشگری در نواحی روستایی مناطق بیابانی و کویری (مطالعه موردی: نواحی روستایی شهرستان خور و بیابانک). مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، سال ۵، شماره ۱۸، صص ۵۳-۳۷.
لانکوار، روبر (1381) جامعه­شناسی جهانگردی و مسافرت، ترجمه صلاح­الدین محلاتی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
لومسدن، لس (1380 ) بازاریابی گردشگری، ترجمه ابراهیم گوهریان، چاپ اول، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی.
محلاتی، صلاح الدین(1380) درآمدی بر گردشگری، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
مرکز آمار ایران(1395)نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن .
مرکز آمار ایران،نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال 1395 ایران.
موحد، علی(1381 )بررسی و تحلیل الگوی فضایی توریسـم شـهری مطالعـه مـوردی شـهر اصـفهان، رسـالۀ دکتـری.
مهدی نژاد, مهدی، سقایی،محسن (1383). چالش هاى صنعت توریسم درایران. فصلنامه علمی-پژوهشی اطلاعات جغرافیایی «سپهر», 13(51), 53-57.‎
نقش محیط (1395) مطالعات طرح جامع شهر تبریز، اداره کل راه و شهرسازی استان آذربایجان شرقی.
نیک بین، محنا. کرمی، مهرداد. (۱۳۹۱). بررسی پایدار اجتماعی - فرهنگی توسعه گردشگری، مطالعه موردی جزیره کیش. فصلنامه تحقیقات فرهنگی، ۵(۲)، ۱۳۷-۱۵۸.
یاوری گهر، فاطمه (1387) طراحی الگویی برای ظرفیت پذیرش گردشگری ایران، رساله دکتری، دانشگاه علامه، تهران، ایران.
Acampa, G., Grasso, M., Marino, G., & Parisi, C. M. (2020). Tourist flow management: Social impact evaluation through social network analysis. Sustainability, 12(2), 731.
Andereck, K. and Vogt, C. 2000. The relationship between residents attitudes toward tourism and tourism development options. Journal of Travel Research, 3 (39): 27 36.
Andrada II, R. T. (2015). Relating urban forests and urban tourism: Exploring people's perceptions, preferences and movement in Washington DC. West Virginia University.
Aref, F. (2009). Community perceptions toward Economic and environmental impacts of tourism on local communities. Journal of Asia Social Science, 5(7), 130-137.
Boz, M. (2017). Impact of tourism industry on host communities: Antalya and Canakkale cases. Social Science Studies, 5(8), 153-170.
Cañizares, S. M. S., Núñez Tabales, J. M., & Fuentes García, J. M. (2014). Local residents’ attitudes towards the impact of tourism development in Cape Verde. Tourism and Management Studies, 10(1), 87-96.
Chuang, Sh. 2013. Residents' attitudes toward rural tourism in Taiwan: a comparative viewpoint, Journal International Journal of Tourism Research, 15 (2): 152-170.
Diedrich, A., & Garcı´a-Buades, E. (2009). Local perceptions of tourism as indicators of destination decline. Tourism Management, 30(4), 512-521.
Edwards, D., Griffin, T., & Hayllar, B. (2008). Urban tourism research: developing an agenda. Annals of Tourism Research35(4), 1032-1052.
Lepp, A., (2007). Residents’ attitudes towards tourism in Bigodi village, Uganda.Tourism Management, 28,pp: 876-885.
Shaw, G., & Williams, A. M. (2004). Tourism and tourism spaces. Sage.
Singla, Manika., (2014). A case study on socio-cultural impacts of tourism in the city of Jaipur, Rajasthan: India. Journal of Business Management & Social Sciences Research 3 (2).
Dujmovic, M. (2015, April). Postmodern society and tourism. In 3rd International Scientific Conference Tourism in Southern and Eastern Europe.49-6.