مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
مسعود حق لسان؛ فرهاد کشتگر
چکیده
رشد انفجاری شهرها بهخصوص بعد از انقلاب صنعتی، آنها را با مشکلات متعددی روبهرو کرد؛ از جمله این مشکلات کاهش فضاهای سبز و باز شهری میباشد که موجب کاهش کیفیت زندگی شهری شده است. تبریز بعنوان یکی از شهرهای منطقه سرد و کوهستانی کشور، با گسترش فیزیکی شهر، مشکلات متعددی از جمله نداشتن برنامه جامع فضای سبز، کمبود آب، از بین رفتن باغات ...
بیشتر
رشد انفجاری شهرها بهخصوص بعد از انقلاب صنعتی، آنها را با مشکلات متعددی روبهرو کرد؛ از جمله این مشکلات کاهش فضاهای سبز و باز شهری میباشد که موجب کاهش کیفیت زندگی شهری شده است. تبریز بعنوان یکی از شهرهای منطقه سرد و کوهستانی کشور، با گسترش فیزیکی شهر، مشکلات متعددی از جمله نداشتن برنامه جامع فضای سبز، کمبود آب، از بین رفتن باغات و اراضی کشاورزی و کاهش فضای سبز گریبان گیر شده و نیازمند برنامهریزی دقیق برای اراضی کشاورزی شهریاش است. هدف از نگارش این مقاله، بررسی وضعیت فضای سبز شهری (محدوده پارک بزرگ تبریز) و برنامهریزی و مدیریت این فضاها و ارائه راهکارهای کاربردی است. پژوهش از نوع کاربردی، به روش ترکیبی (کمی و کیفی) و بهصورت توصیفی و تحلیلی و پیمایشی انجام میگیرد. اخذ اطلاعات لازم از طریق مطالعات اسنادی، کتابخانهای، پرسشنامه و مصاحبه با جامعه آماری مردم منطقه، متخصصین، مدیران شهری و با آزمون آماری ناپارامتری و حجم نمونهگیری با فرمول کوکران و تجزیهوتحلیل با استفاده از نرمافزار SPSS صورت میگیرد. نتایج حاصل از پژوهش از طریق بررسی متغیرهای کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی نشان میدهد که مدیران و برنامهریزان شهری باید در جهت رفع مسائل و مشکلات عوامل موجود در پارک بزرگ همچون؛ دسترسی، امنیت اجتماعی و محیطی، برگزاری جشنوارهها، نمایشگاهها، گلخانههای تخصصی، و...، ساماندهی فروشگاههای عرضه محصولات و خصوصا تلاش برای حفاظت از باغهای محدوده با ارائه شیوههای نوین مدیریتی و برنامهریزی در قالب پارک کشاورزی با توجه به اقلیم شهر و با توجه به راهکارهای اساسی و اجرایی ارائهشده، کوشا باشند.
مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
فروغ خزاعی نژاد؛ علی حسینقلی زاده؛ علی حسینی؛ حسن پارسی پور
چکیده
با افزایش جمعیت سالمندان لزوم متناسب سازی توسعه شهری با اولویت های سالمندان بمنظور مشارکت هرچه بیشتر این قشر بیش از گذشته مطرح می شود. برای دستیابی به یک شهر سالمندپسند، بررسی وضعیت موجود شهر و اطلاع رسانی آن به مدیران شهری جهت برنامه ریزی و تدوین خط مشی طراحی های آتی ضروری است. بدین منظور روش های مختلفی برای بررسی وضعیت موجود شهر وجود ...
بیشتر
با افزایش جمعیت سالمندان لزوم متناسب سازی توسعه شهری با اولویت های سالمندان بمنظور مشارکت هرچه بیشتر این قشر بیش از گذشته مطرح می شود. برای دستیابی به یک شهر سالمندپسند، بررسی وضعیت موجود شهر و اطلاع رسانی آن به مدیران شهری جهت برنامه ریزی و تدوین خط مشی طراحی های آتی ضروری است. بدین منظور روش های مختلفی برای بررسی وضعیت موجود شهر وجود دارد که یکی از آنها روش OWA همراه باGIS است. در این پژوهش سالمندپسندی با بکارگیری 9 لایه از جمله: دسترسی ها به حمل و نقل عمومی، فضای سبز شهری، خدمات درمانی، کتابخانه های عمومی و مراکز ورزشی به همراه لایه های آلودگی هوا، ترافیک شهری، آلودگی صوتی و آلودگی حرارتی با روش OWA سراسری در محلات 49 گانه شهر بجنورد پرداخته شد. نتایج نشان داد توسعه شهر بجنورد از منظر سالمندپسندی شهری در همه جای آن بصورت یکسان نیست و بخش مرکزی با وجود بافت قدیمی تر، بهتر از بخش های جدید شهر می باشد. همچنین بخش مرکزی و شرقی شرایط بهتری نسبت به دیگر قسمتها دارد و بخش جنوبی بسیار نامناسب نشان داده شد. براین اساس محلات سیدجمال، سرداران و جاجرمی سه محله مطلوب و محله های دانشگاه، احمدآباد و ملکش براساس معیارهای نه گانه نامطلوب تشخیص داده شده اند. این نتایج با بازدید میدانی و تکمیل پرسشنامه به همراه پردازش داده ها به روش Copeland مطابقت بالایی دارد. لذا پیشنهاد می گردد ضمن تقویت همه محله های شهر، بخش جنوبی، جنوب غربی و جوب شرقی شهر از اولویت بیشتری برخوردار شود.
مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
پارمیس ناصری؛ علی زینالی عظیم؛ اسدالله شفیع زاده؛ سولماز بابازاده اسکوئی
چکیده
پلها در فضاهای شهری معاصر و تاریخی جزئی از فضاهای گردشگری در شهر محسوب میشدند. با توجه به پیدایش موضوع هویت و اهمیت افراطی به مسائل عینی و عملکردی در دوره مدرن، حرکتی متضاد صورت گرفت که نظریهپردازان را بیشتر به سمتوسوی عوامل انسانی و معنایی معطوف کرد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری نمونه موردی پلهای ...
بیشتر
پلها در فضاهای شهری معاصر و تاریخی جزئی از فضاهای گردشگری در شهر محسوب میشدند. با توجه به پیدایش موضوع هویت و اهمیت افراطی به مسائل عینی و عملکردی در دوره مدرن، حرکتی متضاد صورت گرفت که نظریهپردازان را بیشتر به سمتوسوی عوامل انسانی و معنایی معطوف کرد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری نمونه موردی پلهای گردشگری تاریخی و معاصر می-باشد. این تحقیق با روش ترکیبی و با رویکرد کیفی در کمی «لانه به لانه»، ابتدا به جمعآوری اطلاعات کتابخانهای با تکنیک اسنادی در ارتباط با موضوع پرداخته است، سپس از تکنیک مصاحبه برای تدقیق مؤلفههای بهدستآمده در مبانی نظری بهره برده است. مؤلفههای استخراجشده از پرسشنامه، با طیف لیکرت صورت گرفته و بین کاربران پلها توزیع شده است. نتایج با نرمافزار«EViews» مورد تحلیل قرار گرفته و از آمارههای مختلف در تحلیل نتایج استفاده شده است. از نتایج رگرسیونی، میانگین ضریب تعیین پلهای معاصر و تاریخی اینگونه استنباط میشود که همواره در برهههای تاریخی از مؤلفههای مشخصی برای ایجاد هویت در پلها بهعنوان یک فضای شهری بهره میگرفتند، نکته حائز اهمیت در پلهای تاریخی این امر است که با توجه به کالبد و تزئینات پلها، فاکتور خانواده نقش پر رنگی در ایجاد احساس تعلق مکانی داشته است در حالی که در پلهای معاصر به علت همجواری عملکردهای گوناگون، تفریحی، تجاری و گردشگری ضرایب مؤلفههای هویت در حوزههای اجتماعی و فضایی بیشتر است.
مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
غلامرضا مختاری اصل؛ محمدتقی معصومی؛ رسول صمدزاده
چکیده
خدمات بهداشتی درمانی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و دسترسی به آن پیشزمینه ایجاد عدالت در جامعه است. هدف تحقیق حاضر تحلیل ناهمگونی فضایی در برخورداری از خدمات بهداشتی – درمانی بوده و روش تحقیق آن نیز توصیفی – تحلیلی میباشد. در این پژوهش برای تحلیل ناهمگونی فضایی ابتدا اطلاعات مکانی و توصیفی مربوط به نه شاخص در حوزه بهداشت و ...
بیشتر
خدمات بهداشتی درمانی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و دسترسی به آن پیشزمینه ایجاد عدالت در جامعه است. هدف تحقیق حاضر تحلیل ناهمگونی فضایی در برخورداری از خدمات بهداشتی – درمانی بوده و روش تحقیق آن نیز توصیفی – تحلیلی میباشد. در این پژوهش برای تحلیل ناهمگونی فضایی ابتدا اطلاعات مکانی و توصیفی مربوط به نه شاخص در حوزه بهداشت و درمان در شهر اردبیل جمعآوری و با استفاده از پایگاه داده OSM بهروز گردید. در مرحله بعد متغیرها با جمعیت محلات شهر استانداردسازی و تبدیل به شاخص گردیده و سپس وزن شاخصها با استفاده از رویکرد ROC روش رتبهبندی محاسبه شده است، در مرحله آخر نیز از مدل تصمیمگیری چندمعیاره WLC برای تلفیق لایهها استفاده شده است. نتیجه به دست آمده نشان داد که ناهمگونی فضایی شدیدی در بین محلات و مناطق شهرداری شهر اردبیل در برخورداری از خدمات بهداشتی – درمانی وجود دارد، بهطوریکه منطقه 1 شهرداری که منطبق با مرکز جغرافیایی شهر میباشد وضعیت بسیار بهتری در برخورداری از خدمات دارد بهطوریکه 45 درصد جمعیت این منطقه ساکن در 5 محله در وضعیت بسیار برخوردار قرار دارد. در مقابل مناطق 4 و 5 شهرداری دارای وضعیت نامطلوبی در برخورداری از خدمات بهداشتی میباشد و به ترتیب 81 و 73 درصد جمعیت این مناطق در وضعیت بسیار محروم قرار دارند. از کل محلات شهر نیز 12 محله خیلی محروم، 15 محله محروم، 12 محله متوسط، 7 محله برخوردار و 5 محله در وضعیت بسیار برخوردار قرار دارد.
مقاله علمی و پژوهشی
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
مصطفی مواساتی؛ حسن احمدزاده؛ علی پناهی
چکیده
آسیبپذیری در برابر زلزله یک مسئلهی بزرگ در شهرهای کشورهای مختلف محسوب میشود که در ابعاد مختلف دارای پیامدهای زیانباری میباشد. با شناسایی عوامل موثر بر کاهش آسیبپذیری و تاب آوری در مقابل زلزله میتوان به مدیریت بحران و کاهش پیامدهای این مخاطره نائل آمد. بررسی وضعیت میزان آسیبپذیری مناطق مختلف کلانشهر تبریز بهنگام زلزله ...
بیشتر
آسیبپذیری در برابر زلزله یک مسئلهی بزرگ در شهرهای کشورهای مختلف محسوب میشود که در ابعاد مختلف دارای پیامدهای زیانباری میباشد. با شناسایی عوامل موثر بر کاهش آسیبپذیری و تاب آوری در مقابل زلزله میتوان به مدیریت بحران و کاهش پیامدهای این مخاطره نائل آمد. بررسی وضعیت میزان آسیبپذیری مناطق مختلف کلانشهر تبریز بهنگام زلزله نشان میدهد که برنامهریزیها، پیشبینیها و اقدامات انجامشده برای تاب آور ساختن این مناطق، کارایی آنچنانی نداشته است. لذا هدف این پژوهش شناسایی پیشرانهای مؤثر بر کاهش آسیبپذیری و تابآوری کلانشهر تبریز در برابر زلزله و تدوین سناریوهای محتمل برای افق 1422، میباشد. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی، ازنظر ماهیت، تحلیلی- اکتشافی، ازنظر روش گردآوری دادهها به صورت توصیفی-پیمایشی و تجزیه و تحلیل دادهها بهصورت آمیخته (کمی-کیفی) میباشد. جامعه آماری پژوهش، 35 نفر از خبرگان متخصص میانرشتهای در زمینههای آسیبپذیری و تابآوری و رویکرد آینده پژوهی هستند که با روش نمونهگیری هدفمند انتخابشدهاند .در این پژوهش ابتدا با تکنیک پویش محیطی و دلفی طی دو راند، 44 عامل اولیه استخراجشده و با تحلیل ساختاری در نرمافزار میکمک، یازده عامل اصلی بهعنوان پیشرانهای کلیدی مؤثر بر کاهش آسیبپذیری و تابآوری مورد شناسایی قرارگرفتهاند. بر اساس نتایج حاصل از ماتریس اثرگذاری عوامل، از مجموع 3398 رابطه اثرگذاری مستقیم عوامل، متغیرهای بخش کالبدی، بیشترین تأثیر را بر آینده آسیبپذیری مناطق مختلف کلانشهر تبریز در برابر بحران زلزله داشتهاند. در نهایت نیز با تعیین عدم قطعیتهای بحرانی از طریق شاخص اجماع و همچنین روش استقرایی، سه سناریو طلایی، ایستا و بحرانی برای افق 1422 به دست آمده است.
مقاله علمی و پژوهشی
طراحی شهری
شیوا ولایتی؛ سویل رضائی تبریزی؛ پدرام یاراحمدی
چکیده
اوتیسم یک اختلال طیفِ رشدی است که پردازش حسی و تعاملات اجتماعی را دستخوش تغییر میسازد. این پژوهش به بررسی تأثیر مؤلفههای محیطیِ فضاهای معماری بهویژه در محیطهای آموزشی/ درمانی بر ارتقای مهارتهای اجتماعی کودکان مبتلا به اوتیسم میپردازد. هدف اصلی تعیین آن دسته از مؤلفههای محیطی است که بیشترین همبستگی را با شاخصهای مهارتی ...
بیشتر
اوتیسم یک اختلال طیفِ رشدی است که پردازش حسی و تعاملات اجتماعی را دستخوش تغییر میسازد. این پژوهش به بررسی تأثیر مؤلفههای محیطیِ فضاهای معماری بهویژه در محیطهای آموزشی/ درمانی بر ارتقای مهارتهای اجتماعی کودکان مبتلا به اوتیسم میپردازد. هدف اصلی تعیین آن دسته از مؤلفههای محیطی است که بیشترین همبستگی را با شاخصهای مهارتی اجتماعی شامل بازیدرمانی، هنردرمانی، فعالیتهای فردی و جمعی و حضور در فضاهای اجتماعی نشان میدهند. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی است؛ دادهها از طریق پرسشنامهای ۳۸ سوالی میان مربیان سه مرکز آموزشی اوتیسم در تبریز جمعآوری شد. روایی محتوا با نظرخبرگان و پایایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ 87.0 تأیید گردید. تحلیل دادهها با استفاده از آزمونهای همبستگی (اسپیرمن و پیرسون) در نرمافزار SPSS انجام شد. یافتهها نشان دادند که مؤلفههایی همچون رنگ، بافت و مصالح، فضای سبز و طبیعت، نور طبیعی، انعطافپذیری فضا، آکوستیک مناسب، حریم و فضای شخصی، ایمنی و خوانایی فضا به ترتیب بیشترین تأثیر را بر ارتقای مهارتهای اجتماعی از طریق مکانیسمهای واسطهای و رفتارهای تعاملی دارند. نتایج پژوهش بر ضرورت تلفیق اصول طراحی معمارانه حساسبهحواس و طراحی درمانمحور در فضاهای آموزشی و شهری تاکید دارد.
