نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسندگان

• پارمیس ناصری ¹
• علی زینالی عظیم ²
• اسدالله شفیع زاده ³
• سولماز بابازاده اسکوئی ⁴

¹ دانشجوی دکترای معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.

² پژوهشگر فوق دکتری طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

³ دانشیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.

⁴ استادیار گروه معماری، واحد اسکو، دانشگاه آزاد اسلامی، اسکو، ایران.

چکیده

پل‌ها در فضاهای شهری معاصر و تاریخی جزئی از فضاهای گردشگری در شهر محسوب می‌شدند. با توجه به پیدایش موضوع هویت و اهمیت افراطی به مسائل عینی و عملکردی در دوره مدرن، حرکتی متضاد صورت گرفت که نظریه‌پردازان را بیشتر به سمت‌وسوی عوامل انسانی و معنایی معطوف کرد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری نمونه موردی پل‌های گردشگری تاریخی و معاصر می-باشد. این تحقیق با روش ترکیبی و با رویکرد کیفی در کمی «لانه به لانه»، ابتدا به جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای با تکنیک اسنادی در ارتباط با موضوع پرداخته است، سپس از تکنیک مصاحبه برای تدقیق مؤلفه‌های به‌دست‌آمده در مبانی نظری بهره برده است. مؤلفه‌های استخراج‌شده از پرسشنامه، با طیف لیکرت صورت گرفته و بین کاربران پل‌ها توزیع شده است. نتایج با نرم‌افزار«EViews» مورد تحلیل قرار گرفته و از آماره‌های مختلف در تحلیل نتایج استفاده شده است. از نتایج رگرسیونی، میانگین ضریب تعیین‌ پل‌های معاصر و تاریخی این‌گونه استنباط می‌شود که همواره در برهه‌های تاریخی از مؤلفه‌های مشخصی برای ایجاد هویت در پل‌ها به‌عنوان یک فضای شهری بهره می‌گرفتند، نکته حائز اهمیت در پل‌های تاریخی این امر است که با توجه به کالبد و تزئینات پل‌ها، فاکتور خانواده‌ نقش پر رنگی در ایجاد احساس تعلق مکانی داشته است در حالی که در پل‌های معاصر به علت هم‌جواری عملکردهای گوناگون، تفریحی، تجاری و گردشگری ضرایب مؤلفه‌های هویت در حوزه‌های اجتماعی و فضایی بیشتر است.

تازه های تحقیق

کیفیت فضاهای شهری به دلیل بی‌هویتی و هویت زدایی رو به افول گذاشته است،که در مقایسه ی بناهایی با عملکرد یکسان در طول تاریخ به ‌طور کامل مشهود است. یکی از این مجموعه بناها، شامل پل‌های شهری می شود که علاوه بر کارکرد جابه‌جایی، وظیفه ی ارتباط دهی و خاصیت تعامل اجتماعی نیز دارند. این پل ها توانسته‌اند، به‌عنوان عنصری نمادین در شهرها به صورت یکی از فضاهای خاطره‌انگیز برای مردم تداعی شوند، در گذشته بیشتر پل‌ها بر روی رودخانه‌ها بنا می شد. در حالیکه در دنیای معاصر پل به عنوان نقطه ی تلاقی میان دو سوی خیابان‌های شهری مورد استفاده قرار می گیرد. در این پژوهش پل‌های تاریخی که دارای کارکرد اجتماعی بوده، به‌عنوان نمونه ای هدفمند با پل‌های معاصر موفق مورد بررسی هویتی قرار گرفته‌ است. فرآیندی که تاکنون در میان هیچ دو پل دیگری انجام نشده است. همچنین هیچ‌گاه شاخص‌ها با روش‌های کیفی در حیطه ی مطالعاتی تدقیق سازی نشده و سپس راستی آزمایی نگردیده است. به طور معمول در این گروه از تحقیقات ابتدا پل ها مورد تحلیل‌های استنباطی به ‌وسیله ی قیاس قرار می‌گیرند و سپس به‌وسیله ی تکنیک‌های کیفی استخراج مقوله و مضمون انجام می‌گردد. این پژوهش از هر دو تکنیک در فرآیند تحقیق بهره برده است. نتایج پژوهش بیانگر این حقیقت است که مهم‌ترین عوامل برای طراحی پل‌ها و القای هویت مانند: (مؤلفه‌های خاطره‌انگیزی، امنیت و تعاملات اجتماعی) می باشد که علاوه بر این که با پدیدار گشتن این مؤلفه‌ها می‌توان باعث درک و القای هویت گردید و  برای دیگر مؤلفه‌های محیطی جهت ارتقاء آن‌ها می‌توان از آن بهره برد. از همبستگی به‌دست‌آمده از نتایج رگرسیونی، میانگین ضریب تعیین‌های پل‌های تاریخی و معاصر این استنباط می‌شود که همواره هویت در برهه‌های تاریخی از مؤلفه‌های مشخصی برای ایجاد هویت در پل‌ها به‌عنوان یک فضای شهری بهره گرفته است، 

کلیدواژه‌ها

• هویت
• پل‌های تاریخی
• فضاهای شهری
• کاربران فضا

موضوعات

• برنامه ریزی شهری

عنوان مقاله [English]

The Analysis of Factors Affecting the Identity of Urban Spaces: A Case Study of Historical and Contemporary Tourist Bridges

نویسندگان [English]

• Parmis Naseri ¹
• Ali Zeynali Aim ²
• Asadollah Shafizadeh ³
• Solmaz Babazadeh Oskouei ⁴

¹ PhD student in Architecture, Ahar Branch, Islamic Azad University, Ahar, Iran.

² Postdoctoral student in Urban Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tarbiat Dabir Shahid Rajaei University, Tehran, Iran.

³ Associate Professor, Department of Architecture, Ahar Branch, Islamic Azad University, Ahar, Iran.

⁴ assistant professor, Department of Architecture, Oskou Branch, Islamic Azad University, Oskou, Iran.

چکیده [English]

Bridges in contemporary and historical urban spaces were considered part of tourism spaces in the city. Due to the emergence of the issue of identity and the extreme importance of objective and functional issues in the modern period, an opposite movement took place that directed theorists more towards human and semantic factors. The purpose of this study is to investigate the effective factors in the identity of urban spaces, a case study of historical and contemporary tourism bridges. This research, with a mixed method and qualitative approach in quantitative "nest by nest", first collected library information with documentary technique related to the topic, then used the interview technique to verify the obtained components in theoretical bases. The components extracted from the questionnaire were made with a Likert scale and distributed among the bridge users. The results were analyzed with "EViews" software and various statistics were used in the analysis of the results. From the regression results, the average coefficient of determination of contemporary and historical bridges is deduced that in historical periods certain components were used to create identity in bridges as an urban space, the important point in historical bridges is that according to the body and decorations Bridges, the family factor has played a colorful role in creating a sense of belonging to a place, while in contemporary bridges, due to the proximity of various functions, entertainment, business and tourism, the coefficients of the identity components in the social and spatial fields are more.

کلیدواژه‌ها [English]

• Identity
• historical bridges
• urban spaces
• space users