مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
سمانه اسمعیل زاده؛ افسانه توسلی
چکیده
هدف: حساس امنیت، شرط بنیادین حق دسترسی برابر به شهر و مشارکت اجتماعی است. با این حال، شواهد نشان میدهد زنان در فضاهای عمومی، بهویژه در سیستمهای حملونقل عمومی مانند مترو، اغلب این احساس را به طور کامل تجربه نمیکنند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تجربهی زیستهی زنان از احساس امنیت در مترو تهران و کشف عوامل مؤثر بر شکلگیری ...
بیشتر
هدف: حساس امنیت، شرط بنیادین حق دسترسی برابر به شهر و مشارکت اجتماعی است. با این حال، شواهد نشان میدهد زنان در فضاهای عمومی، بهویژه در سیستمهای حملونقل عمومی مانند مترو، اغلب این احساس را به طور کامل تجربه نمیکنند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تجربهی زیستهی زنان از احساس امنیت در مترو تهران و کشف عوامل مؤثر بر شکلگیری این تجربه انجام شد تا شکاف موجود در درک ابعاد ذهنی و زمینه مند این پدیده را پر کندروش پژوهش: پژوهش حاضر با روش کیفی و تحلیل مضمون انجام شد. جامعه آماری را زنان مسافر مترو تشکیل دادند که به صورت تصادفی انتخاب و با مصاحبه نیمه ساخت یافته مورد مطالعه قرار گرفتند.نتایج: تحلیل تجارب زنان، احساس امنیت را مفهومی چندلایه نشان داد. تحت تأثیر آزارهای جنسیتی شامل نگاه های معنادار، الفاظ جنسی و نقض حریم بدنی است. همچنین عواملی مانند فضای مبهم مترو، نور نامناسب و دسترسی شهری بر احساس ناامنی آنها مؤثر بود.نتیجه گیری: بهبود شرایط فیزیکی (نورپردازی، طراحی فضایی) و اجتماعی (نظارت، آموزش) میتواند امنیت زنان در مترو را افزایش داده و به حضور فعال تر آنها در جامعه کمک کند.
مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
اکبر اصغری زمانی؛ فاطمه پیرعلیلو
چکیده
هدف اصلی برنامهریزی شهری، بهبود کیفیت زندگی شهروندان است؛ اما نادرستی در اجرای آن میتواند منجر به افزایش آسیبپذیری جوامع در برابر مخاطرات طبیعی مانند سیل شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت کاربریهای حریم رودخانههای عبوری از داخل شهر تبریز، بهویژه در محدوده بافت فرسوده واقع در حریم این رودخانهها، انجام شده است. به دلیل ...
بیشتر
هدف اصلی برنامهریزی شهری، بهبود کیفیت زندگی شهروندان است؛ اما نادرستی در اجرای آن میتواند منجر به افزایش آسیبپذیری جوامع در برابر مخاطرات طبیعی مانند سیل شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت کاربریهای حریم رودخانههای عبوری از داخل شهر تبریز، بهویژه در محدوده بافت فرسوده واقع در حریم این رودخانهها، انجام شده است. به دلیل تأثیر پوشش گیاهی در مدیریت سیلاب شهری، تغییرات پوشش گیاهی در این مناطق مورد ارزیابی قرار گرفت. در این پژوهش، حریم رودخانهها به سه طبقه 15، 30 و 500 متری تقسیم شد و تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر ماهوارهای (از سال 1980 تا 2023) و محاسبه شاخص NDVI مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که کاربریهای مسکونی، تجاری و صنعتی بیشترین فراوانی را در حریم رودخانهها دارند. همچنین، پوشش گیاهی در بازه زمانی مورد بررسی بهویژه در مرکز شهر و نقاط تلاقی رودخانهها بهطور قابل توجهی تخریب شده است و عواملی مانند بیتوجهی مسئولین طراح و مجری طرحهای شهری، ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری اراضی و تقاضای قشر خاص جامعه برای این مناطق، نقش مهمی در این تخریبها ایفا کردهاند. هرچند 70 درصد ساختمانها از نظر مصالح ساختمانی کیفیت قابل قبولی دارند، شهر تبریز بهدلیل عدم مدیریت مناسب حریم رودخانهها، در معرض خسارات جدی ناشی از سیلاب قرار دارد. بنابراین، لزوم مقاومسازی سازهها بهویژه در بافت فرسوده و بازنگری در سیاستهای کاربری اراضی، بهوضوح احساس میشود. این پژوهش تاکید میکند که برنامهریزی شهری باید بهصورت یکپارچه و با توجه به اصول حفاظتی انجام شود تا از مخاطرات طبیعی جلوگیری شود
مقاله علمی و پژوهشی
طراحی شهری
عاطفه بابائی؛ رحیم هاشمپور؛ زینب عادلی
چکیده
در دهههای اخیر، رشد و گسترش شهرنشینی و توسعه شتابان شهرها، مشکلات و معضلات عدیدهای را برای فضاهای شهری همراه داشته است. این تاثیرات خصوصا در بافتهای تاریخی و مرکزی بسیار مشهود و ملموس بوده است . هدف از این پژوهش بازآفرینی محله دباغان به عنوان هسته تاریخی و اولیه شهر قزوین با تاکید بر ارتقای حس دلبستگی مکانی آن است. این محله علی ...
بیشتر
در دهههای اخیر، رشد و گسترش شهرنشینی و توسعه شتابان شهرها، مشکلات و معضلات عدیدهای را برای فضاهای شهری همراه داشته است. این تاثیرات خصوصا در بافتهای تاریخی و مرکزی بسیار مشهود و ملموس بوده است . هدف از این پژوهش بازآفرینی محله دباغان به عنوان هسته تاریخی و اولیه شهر قزوین با تاکید بر ارتقای حس دلبستگی مکانی آن است. این محله علی رغم ویژگیهای خاص معماری و شهرسازی، دچار ناکارآمدی کالبدی و عملکردی شدهاست. این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد کمی است. روش گردآوری دادهها به صورت کتابخانهای، اسنادی، مطالعات میدانی و توزیع پرسشنامه است. با توجه به جمیت محله و بر اساس فرمول کوکران با ضریب اطمینان 95%، تعداد حجم نمونه برابر با 362 بدست آمده است. جهت تجزیه و تحلیل معناداری میانگین وزنی دادهها از آماره تست تی استفاده شدهاست. همچنین با بهرهگیری از تکنیک سوات کمی QSPM راهبردها تدوین و سپس اولویت بندی شدند. در این راستا، شاخصها و معیارهای موثر بر ارتقای حس دلبستگی مکانی از دل مرور ادبیات نظری شناسایی شد. پنج معیار فردی، اجتماعی- فرهنگی، محیط زیستی، اقتصادی و کالبدی- بصری تعریف و ذیل آنها شاخصهایی تعریف گردید. درنهایت راهبردهای ایجاد فضاهای باز عمومی سرزنده، برجسته سازی و احیای ابنیه تاریخی موجود در محله، ایجاد اختلاط کاربری با توسعه کاربریهای وابسته به زندگی روزمره و گردشگری، ایجاد مرکز محله و واحد همسایگی و توسعه فضای کسب و کار به ترتیب الویتبندی شدند و براساس آنها نقشه راهبردی محله و راهکارها جهت طراحی در محله دباغان ارائه شدند.
مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
زهرا سادات حسینی اذرخوارانی؛ محمد حسین سرائی
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی مهمترین مولفههای اختلاط کاربری در دانشگاه اصفهان است.روش: پژوهش براساس هدف کاربردی-توسعهای و ازنظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعهآماری این پژوهش جامعه منتفعین(دانشجویان، کارمندان و استادان دانشگاه) میباشد. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی ساده و برای تعیین حجمنمونه از فرمول کوکران استفاده شده ...
بیشتر
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی مهمترین مولفههای اختلاط کاربری در دانشگاه اصفهان است.روش: پژوهش براساس هدف کاربردی-توسعهای و ازنظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعهآماری این پژوهش جامعه منتفعین(دانشجویان، کارمندان و استادان دانشگاه) میباشد. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی ساده و برای تعیین حجمنمونه از فرمول کوکران استفاده شده است. همچنین، برای تعیین مولفههای اصلی اختلاط کاربری از روش تحلیلعاملی استفاده شد و با استفاده از مدل SWOT، نقاط قوت و ضعف، فرصت و تهدیدات تحقق اختلاط کاربری در دانشگاه بدست آمد.نتایج: نتایج برحسب 36 متغیر در تحلیل عاملی نشان میدهد که برای جوامع استادان و دانشجویان 4 عامل و کارمندان 5 عامل بیشترین واریانس را در تحقق اختلاط کاربریها در دانشگاه اصفهان دارند. همچنین براساس مدل SWOT، امکانات تفریحی با 0.52، مهمترین قوت، مهمترین ضعف، نارضایتی از حمل و نقل عمومی با 0.36 میباشد. ارائه خدمات تجاری مقرون به صرفه با 0.45 مهمترین فرصت و کاهش سرزندگی و نشاط در دانشگاه با 0.36 از مهمترین تهدیدات پیش روی تحقق اختلاط کاربری در دانشگاه اصفهان هستند.نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که تحقق اختلاطکاربری در دانشگاه اصفهان فرآیندی چند بعدی و وابسته به تعامل میان مؤلفههای کالبدی، اجتماعی ـ فرهنگی، اقتصادی، مدیریتی و محیطی است. هم پیوندی این ابعاد، چارچوبی تحلیلی برای شناسایی و تبیین قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای مرتبط با این رویکرد فراهم میسازد و نشان میدهد که مدیریت هماهنگ، بهرهگیری بهینه از ظرفیتهای کالبدی و محیطی و تقویت پیوند میان ابعاد اجتماعی و فرهنگی میتواند زمینهساز ارتقاء کیفیت و تحقق پایدارتر اختلاطکاربری در محیط دانشگاهی گردد.
مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
سحر شایگان فر؛ زهرا سادات سعیده زرآبادی؛ فرح حبیب؛ حسین ذبیحی
چکیده
در اواخر قرن بیستم، برنامهریزان و متخصصان شهری از تغییر رویکرد بازآفرینی به مشارکتمحوری بهعنوان راهکاری برای نجات بافتهای تاریخی در معرض خطر بهره بردند. این بافتها، پس از جنگ جهانی دوم و همچنین صنعتیشدن، با کاهش جمعیت و زوال مواجه بودند. برای موفقیت این رویکرد در احیای بافتهای تاریخی و بهرهمندی از آن بهعنوان ابزاری ...
بیشتر
در اواخر قرن بیستم، برنامهریزان و متخصصان شهری از تغییر رویکرد بازآفرینی به مشارکتمحوری بهعنوان راهکاری برای نجات بافتهای تاریخی در معرض خطر بهره بردند. این بافتها، پس از جنگ جهانی دوم و همچنین صنعتیشدن، با کاهش جمعیت و زوال مواجه بودند. برای موفقیت این رویکرد در احیای بافتهای تاریخی و بهرهمندی از آن بهعنوان ابزاری برای کاهش هزینههای مرتبط با منابع مالی- انسانی، اولویتبندی مشارکت فراگیر همه مردم در فرآیندهای مربوطه امری ضروری و اجتنابناپذیر بود. امروزه، چالش اصلی، دستیابی به مشارکت فراگیر در بازآفرینی است. این پژوهش درصدد دستیابی به ساختار مدیریتی است که میتواند زمینهساز مشارکت فراگیر در بازآفرینی بافتهای تاریخی باشد؛ لذا، جهت دستیابی به هدف مورد نظر، با بهرهگیری از روش مرور نظاممند مبتنی بر شیوه پریزما، طی جستجو در پایگاههای علمی داخلی و خارجی، ۹۴ منبع (۶۶ منبع خارجی، ۲۸ منبع داخلی) برای انجام پژوهش انتخاب گردید و با روش تحلیل مضمون بر اساس مدل براون و کلارک، یافتههای خود را در دو مضمون سازماندهنده مدیریت کلان و خرد، در چهار بعد سیاسی-اجتماعی، فرهنگی-اجتماعی، اقتصادی-اجتماعی و برنامهریزی استخراج نمود. نتایج نشان داد که مشارکت فراگیر به ایجاد اعتماد و حس تعلق در ساکنان وابسته است، که این امر خود به چگونگی و نحوه مدیریت مشارکت بستگی دارد. مدیریت کلان با اقداماتی نظیر تأمین مالی، استقرار عدالت و شمول، و ایجاد فرهنگ و چشمانداز مشترک، بستر را برای مدیریت خرد فراهم میکند تا تعارض منافع را رفع، رشد مالی را تقویت، سرمایه اجتماعی را توسعه، مدلهای بومی را تدوین و تداوم اهداف را تضمین کند.
مقاله علمی و پژوهشی
برنامه ریزی شهری
وحید قهرمانی؛ امید نوری؛ رضا دیهیم فرد
چکیده
کشاورزی شهری بهعنوان بخشی از توسعه درونزا در نظام شهری، بر پایه منابع و فرهنگ محلی شکل میگیرد. هدف این پژوهش، بررسی نظرات دانشمندان، پژوهشگران و کارشناسان شهری، در مورد مؤلفههای ماندگاری، آمادگی، سازگاری و تبدیلپذیری تابآوری برای رسیدن به درک روشنی از مولفههای تابآوری تکاملی در مناطق شهری است تا بتوان از آن در برنامهریزی ...
بیشتر
کشاورزی شهری بهعنوان بخشی از توسعه درونزا در نظام شهری، بر پایه منابع و فرهنگ محلی شکل میگیرد. هدف این پژوهش، بررسی نظرات دانشمندان، پژوهشگران و کارشناسان شهری، در مورد مؤلفههای ماندگاری، آمادگی، سازگاری و تبدیلپذیری تابآوری برای رسیدن به درک روشنی از مولفههای تابآوری تکاملی در مناطق شهری است تا بتوان از آن در برنامهریزی شهری و تصمیمگیری در مورد برنامههای توسعه کشاورزی شهری استفاده کرد. در راستای این هدف، از روششناسی کیو استفاده شد. این روش برای شناسایی الگوهای ذهنی از طریق تجزیه و تحلیل رفتارها، نظرات، عقاید و تصمیمهای افراد در مواجهه با موقعیتهای مختلف استفاده میشود. در تجزیه و تحلیل انجام شده، پنج دیدگاه توسط کارشناسان در مورد ابعاد ماندگاری، آمادگی، تطبیقپذیری و تبدیلپذیری مشخص شد. فعالیتهای کشاورزی شهری بیشترین تاثیر را بر روی مولفههای کیفیت زندگی، سلامت روحی و روانی، مزایای اجتماعی و محیطزیستی و غیره دارند. یافتهها اهمیت ابعاد سازگاری و یادگیری را که توسط کارشناسان به رسمیت شناخته شده است، مشخص نمود، در حالی که ابعاد تبدیلپذیری و تطبیقپذیری کمتر مورد توجه قرار گرفتند. براساس نتایج بهدست آمده، افزایش آموزش، فعالیتهای اطلاعرسانی و اجرای یک پروژه آزمایشی برای افزایش آگاهی در بین ذینفعان شهری در مورد توانمندی کشاورزی شهری برای پرداختن به چالشهای اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی شهری توصیه میشود.
