جغرافیا و برنامه ریزی شهری
محمدرضا پورمحمدی؛ شهریور روستایی؛ لعیا حسینی فرد
چکیده
توجه به وجود عناصر معماری در فضاهای شهری بر هویت تاثیر میگذارد. بهطوریکه عدم توجه به آن منجر به آشفتگی در فضاهای شهری میشود. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، مطالعه تطبیقی عناصر معماری و شهرسازی در هویتبخشی به فضاهای شهری دو محله بافت متمایز تاریخی و نوساز در کلانشهر تبریز میباشد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و بر اساس ماهیت، ...
بیشتر
توجه به وجود عناصر معماری در فضاهای شهری بر هویت تاثیر میگذارد. بهطوریکه عدم توجه به آن منجر به آشفتگی در فضاهای شهری میشود. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، مطالعه تطبیقی عناصر معماری و شهرسازی در هویتبخشی به فضاهای شهری دو محله بافت متمایز تاریخی و نوساز در کلانشهر تبریز میباشد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و بر اساس ماهیت، توصیفی – تحلیلی بر اساس شاخصهای سه گانه کالبدی، فرهنگی و اجتماعی میباشد. بنابراین از روش پیمایش و پرسشنامه بسته بر اساس طیف لیکرت، استفاده شدهاست. جامعه آماری این پژوهش نیز بر اساس جمعیت دو محله طبق بلوکهای آماری سال 1395 و فرمول کوکران، 380 نفر محاسبه شدهاست. برای تحلیل متغیرها، از نرم افزار SPSS و آزمون T دو نمونه مستقل و مدلسازی معادلات ساختاری با استفاده از نرمافزار Smart PLS 4 استفاده شدهاست. یافتههای پژوهش نشان میدهد که بر اساس بالا بودن میانگین نمرات در آزمون تی دو نمونه مستقل، محله مقصودیه از نظر عناصر معماری و شهرسازی در هویت بخشی به فضاهای شهری در وضعیت مطلوب و محله ولیعصر با میانگین پایین نمرات در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. بر اساس ضرایب مسیر در تکنیک معادلات ساختای، در محله مقصودیه، عناصر فرهنگی با مقدار ضریب 541/0 در رتبه اول و عناصر کالبدی و اجتماعی با مقادیر ضریب 365/0 و 242/0 به ترتیب در رتبههای بعدی قرار دارد. در محله ولیعصر عناصر اجتماعی با مقدار ضریب 381/0 در رتبه اول و عناصر کالبدی و فرهنگی با مقادیر ضریب 359/0 و 337/0 به ترتیب در رتبههای بعدی قرار دارد.
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
سیما پیری؛ اکبر اصغری زمانی؛ شهریور روستایی
چکیده
پدیده تفکیک همراه با رشد سریع شهرنشینی به یک مسئله اصلی برای پایداری کلان شهرها تبدیل شده است. با افزایش نقش صنعت، تکنولوژی و دانش، تقسیم کار بیشتری در کلان شهر تبریز صورت گرفته و تفکیک در ساختار فضایی کلان شهر تبریز بیشتر نمایان گشته است. هدف تحقیق بررسی شدت تفکیک فضایی-اقتصادی گروه های شغلی به عنوان معرف مولفه درآمد و نحوه توزیع طبقات ...
بیشتر
پدیده تفکیک همراه با رشد سریع شهرنشینی به یک مسئله اصلی برای پایداری کلان شهرها تبدیل شده است. با افزایش نقش صنعت، تکنولوژی و دانش، تقسیم کار بیشتری در کلان شهر تبریز صورت گرفته و تفکیک در ساختار فضایی کلان شهر تبریز بیشتر نمایان گشته است. هدف تحقیق بررسی شدت تفکیک فضایی-اقتصادی گروه های شغلی به عنوان معرف مولفه درآمد و نحوه توزیع طبقات شغلی در ساختار فضایی کلان شهر تبریز در سال 1390 براساس رهیافت ریخت شناسانه است. روش تحقیق کمی، از نظر هدف توصیفی محور و از نظر نوع، کاربردی است. براساس داده های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390 ، داده های شغلی در سطح بلوک های آماری در دو حالت فضایی و ساختاری مورد تحلیل قرار گرفته اند. بعد ساختاری (غیرفضایی) جهت سنجش شدت تفکیک گروه های شغلی از طریق چهار شاخص تک گروهی کلاسیک تفکیک و سه شاخص محلی، بعد فضایی جهت تحلیل نحوه توزیع فضایی گروه های شغلی در سطح کلان شهر تبریز از روش تراکم هسته ای کرنل استفاده شده است. نتایج حاکی از تفکیک متوسط به پائین گروه های شغلی بالا و پائین براساس شاخص های کلاسیک است. در حالی که طبقه شغلی متوسط تفکیک متوسط به بالا (0/60) را نشان می دهد. با توجه به نتایج موران ساختار فضایی طبقات شغلی در کلان شهر تبریز خوشه ای زیاد می باشد. الگوی فضایی با توجه به نتایج تراکم هسته ای کرنل برای طبقه شغلی بالا چندمرکزی پراکنده، طبقه شغلی متوسط چندمرکزی و طبقه شغلی پائین الگوی شبه حلقوی و پیوسته دارد.
برنامه ریزی شهری
جعفر مهرانپور؛ محمدرضا پورمحمدی؛ شهریور روستایی
چکیده
ساختار فضایی شهر، الگوی توزیع جمعیتی و عملکردها را شامل میشود که از طریق شبکههای ارتباطی بهصورت سیستمی با هم در ارتباط میباشند. در این راستا، بهمنظور کاهش عدم تعادلها در ساختار فضایی شهر، بررسی توزیع فضایی عملکردها و همچنین الگوهای زمانی و تحرک جمعیتی در ارتباط با این عملکردها ضروری میباشد. با توجه به اهمیت موضوع، هدف ...
بیشتر
ساختار فضایی شهر، الگوی توزیع جمعیتی و عملکردها را شامل میشود که از طریق شبکههای ارتباطی بهصورت سیستمی با هم در ارتباط میباشند. در این راستا، بهمنظور کاهش عدم تعادلها در ساختار فضایی شهر، بررسی توزیع فضایی عملکردها و همچنین الگوهای زمانی و تحرک جمعیتی در ارتباط با این عملکردها ضروری میباشد. با توجه به اهمیت موضوع، هدف از تحقیق حاضر بررسی ساختار و هستههای عملکردی کلانشهر تبریز از منظر الگوهای فضایی، زمانی و تحرک انسانی است. روش تحقیق در پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی با ماهیت علی-همبستگی میباشد که بهمنظور تجزیه و تحلیل اطلاعات در بخش توزیع تراکمی و فضایی هستههای عملکردی از روش تخمین تراکمی کرنل و در بخش روابط فضایی عملکردها از شاخص موران استفاده شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که بر اساس ارزش شاخص موران برای هستههای عملکردی یعنی 317598/0 در سطح اطمینان 99 درصد و ارزش شاخص z-score یعنی 000557/15، میتوان گفت که پراکندگی هستههای عملکردی در حالت خوشهبندی میباشد. همچنین بر اساس نتایج میتوان عنوان کرد که کلانشهر تبریز در یک حالت تکهستهای (مرکز شهر) قرار داشته و با توجه به افزایش توزیع عملکردهای اداری، درمانی و تفریحی در مناطق شرقی و صنایع در مناطق غربی، قابلیت تبدیل به یک الگوی توسعهای چندهستهای در ساختار فضایی خود را دارد. الگوهای زمانی و تحرک انسانی نیز تکهستهای بودن شهر در بخش مرکزی و شکلگیری هستههای فرعی در پیرامون شهر را مورد تأیید قرار میدهد. بنابراین بازاندیشی در توزیع فضایی عملکردها با جانمایی بهینهی آنها ضرورتی اجتنابناپذیر در ساختار فضایی کلانشهر تبریز میباشد.
برنامه ریزی شهری
فیروز جعفری؛ شهریور روستایی؛ احمد کریمی
چکیده
بازآفرینی شهری به عنوان یکی از مهمترین راهبردهای توسعه شهری پایدار، به بهبود کیفیت زندگی، کاهش نابرابریهای اجتماعی، ارتقاء پایداری محیطی و توسعه اقتصادی مناطق شهری میپردازد. این مقاله به تحلیل بنیانهای نظری بازآفرینی شهری و ارائه یک الگوی بهینه برای بازآفرینی بافتهای ناکارآمد شهری در شهرهای ایران اختصاص دارد. با بهرهگیری ...
بیشتر
بازآفرینی شهری به عنوان یکی از مهمترین راهبردهای توسعه شهری پایدار، به بهبود کیفیت زندگی، کاهش نابرابریهای اجتماعی، ارتقاء پایداری محیطی و توسعه اقتصادی مناطق شهری میپردازد. این مقاله به تحلیل بنیانهای نظری بازآفرینی شهری و ارائه یک الگوی بهینه برای بازآفرینی بافتهای ناکارآمد شهری در شهرهای ایران اختصاص دارد. با بهرهگیری از نظریههای تولید فضا و نئولیبرالیسم هنجاری، مفاهیم پیچیده بازآفرینی شهری مورد بررسی قرار گرفته و نقش عوامل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در شکلدهی به فضاهای شهری تبیین شده است. این پژوهش از نظر هدف بنیادی و براساس ماهیت و روش تحقیق، توصیفی تحلیلی است. نظریات مطرح در این زمینه گردآوری و مورد بررسی قرار گرفت. یافته های این پژوهش نشان داد که نظریه تولید فضا و نئولیبرالیسم هنجاری از نظریه های غالب در مطالعه بازآفرینی شهری هستند. تحلیل و طبقه بندی نظریات نشان داد که نظریات مطرح در این زمینه به هفت گروه اجتماعی-اقتصادی، محیطی، فرهنگی-تاریخی، مدیریت شهری، اقتصادی، فضایی-کالبدی و امنیت شهری تقسیم می شوند. هرکدام از این نظریات به تحلیل و پوشش ابعادی از بازآفرینی شهری می پردازند. درنهایت براساس نگاه سیستمی به ارایه الگوی پیشنهادی برای بازآفرینی شهری در ایران پرداخته شد. در این الگو نظریات مطرح شده در قالب ابعاد هفت گانه براساس شرایط و مختصات مکان مورد مطالعه نیاز به تعدیل دارند تا پیاده سازی طرح های بازآفرینی شهری منطبق بر اصل جهانی فکر کن و محلی عمل کن، باشد. این الگو می تواند برای توسعه شهری در ایران مورد استفاده قرار گیرد.
برنامه ریزی شهری
محمودرضا شرقی؛ رحیم حیدری چیانه؛ شهریور روستایی
چکیده
نواحی شهری به علت آن که جاذبههای تاریخی و فرهنگی بسیاری دارند غالبا مقاصد گردشگری مهمی محسوب میشوند. صنعت گردشگری به عنوان صنعتی نوپا، به ویژه در سال های اخیر تأثیرات عمیقی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتر کشورهای جهان داشته است. مطالعات در زمینه اثرات گردشگری در دهه ۱۹۶۰، به اثرات مثبت گردشگری و در دهه ۱۹۷۰ به اثرات منفی ...
بیشتر
نواحی شهری به علت آن که جاذبههای تاریخی و فرهنگی بسیاری دارند غالبا مقاصد گردشگری مهمی محسوب میشوند. صنعت گردشگری به عنوان صنعتی نوپا، به ویژه در سال های اخیر تأثیرات عمیقی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتر کشورهای جهان داشته است. مطالعات در زمینه اثرات گردشگری در دهه ۱۹۶۰، به اثرات مثبت گردشگری و در دهه ۱۹۷۰ به اثرات منفی آن پرداخته اند و در دهه ۱۹۸۰ به رویکردی متعادل تر و نظام مند تر روی آورده اند. گردشگری از بعد فرهنگی و اجتماعی، سبب تعامل فرهنگی با دنیای خارج، بین المللی شدن فرهنگ بومی، بهبود نظام های آموزشی و بهداشتی و خواهد شد اما با همه تأثیرات مفید خود در حیطه اجتماعی - فرهنگی، تأثیرات مخربی نیز داشته است. در این راستا این مقاله با هدف ارزیابی و شناخت اثرات توسعه گردشگری در کلان شهر تبریز به بررسی عوامل مذکور پرداخته است. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. مهمترین ابزار تحقیق پرسشنامه است که در میان ساکنین جامعه میزبان پخش و پرسشگری شده است. جهت تحلیل و ارزیابی نتایج نیز بر حسب نیاز از روش ها و مدل های آماری من جمله آزمون آلفای کرونباخ، کلومگروف-اسمیرنف و تی استیودنت استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد جامعه میزبان شهر تبریز درک مثبتی از اثرات توسعه گردشگری در این شهر ندارد که این امر به صورت غیر مستقیم بر مشارکت اجتماعی شهروندان و احساس پذیرش گردشگر توسط آنان را تاثیر منفی می گذارد.
علی رستمی؛ شهریور روستایی؛ رحیم حیدری چیانه
چکیده
فرودگاه جزء جدائی ناپذیر زیرساختهای یک شهر محسوب میشود که به افزایش توان تجاری آن کمک میکند . خطوط هوایی هسته اصلی صنعت حمل و نقل و یکی از ارکان اصلی صنعت گردشگری میباشد، ارائه خدمات مناسب به گردشگران یکی از الزامات محیط رقابتی کنونی است. ازاینرو پژوهش حاضر درصدد ارزیابی میزان رضایت گردشـگران از فرودگاه مهرآباد به عنوان یکی ...
بیشتر
فرودگاه جزء جدائی ناپذیر زیرساختهای یک شهر محسوب میشود که به افزایش توان تجاری آن کمک میکند . خطوط هوایی هسته اصلی صنعت حمل و نقل و یکی از ارکان اصلی صنعت گردشگری میباشد، ارائه خدمات مناسب به گردشگران یکی از الزامات محیط رقابتی کنونی است. ازاینرو پژوهش حاضر درصدد ارزیابی میزان رضایت گردشـگران از فرودگاه مهرآباد به عنوان یکی از مهمترین زیرساخت های حمل و نقل هوایی و البته گردشگری کشور، با استفاده از مـدل HOLSAT اسـت، بـرای ایـن منظـور از روش توصیفی- تحلیلی و پیمایشی بهرهگرفته است. جامعه آماری پژوهش گردشگرانی هسـتند که به قصد انجام انواع گردشگری به استان تهران سفرکردهاند، می باشد. حجم نمونه 100 نفر از گردشگران هستند که بهصورت تصادفی ساده انتخاب شدهاند. بـرای جمـعآوری اطلاعات از ابـزار پرسشـنامه و بـرای تجزیهوتحلیل دادهها از نرم-افزار SPSS و Excel استفاده شده اسـت. نتـایج حاصـل از ارزیابی رضایت گردشگران در مدل HOLSAT گویـای سـطوح متفـاوت رضـایت گردشـگران از ابعـاد خدمات و کیفیت گردشگری فرودگاه مهرآباد است. بگونهای که تنها متغیرهای تهویه هوا و هزینه ترافیکی در حالت سناریوی برد (Win) قرار گرفتند و مابقی متغیرها در حالت باخت یا بینابین می باشند. بهطورکلی میتوان نتیجه گرفت انتظار گردشگران تا حدودی بالاتر از تجربه آنها درخصوص وضعیت گردشـگری فرودگاه مهرآباد بوده و این یعنی عدم رضایت.
برنامه ریزی شهری
رحیم حیدری چیانه؛ شهریور روستایی؛ محمدعلی سالکی ملکی
چکیده
به منظور تنوّع بخشیدن به منابع رشد اقتصادی و درآمدهای ارزی و همچنین ایجاد فرصـتهـای جدیـد شـغلی در کشور، توسعه صنعت گردشگری از اهمیت فراوانی برخوردار است؛ چرا که ایران از نظر جاذبه های گردشگری جزء ده کشور اول جهان قرار دارد و از پتانسیل بسیار زیادی برای جهانگردی و گردشگری بین المللی برخوردار است. یکی از مهمترین اقدامات مورد لزوم جهت ...
بیشتر
به منظور تنوّع بخشیدن به منابع رشد اقتصادی و درآمدهای ارزی و همچنین ایجاد فرصـتهـای جدیـد شـغلی در کشور، توسعه صنعت گردشگری از اهمیت فراوانی برخوردار است؛ چرا که ایران از نظر جاذبه های گردشگری جزء ده کشور اول جهان قرار دارد و از پتانسیل بسیار زیادی برای جهانگردی و گردشگری بین المللی برخوردار است. یکی از مهمترین اقدامات مورد لزوم جهت بهبود شاخص های اقتصاد گردشگری در کشور و شهر تبریز اتخاذ راهبرهایی جهت بازاریابی گردشگری با توجه به شرایط عصرپست مدرنیسم و گردشگران پست مدرن است. در این راستا این مقاله با رویکرد اکتشافی مبتنی بر روش های آینده پژوهی به ارزیابی راهبرهای بازاریابی گردشگری پست مدرن با استفاده از روش های دلفی، تحلیل اثرات متقاطع، سناریو نویسی و سوات پرداخته است. نتایج نشان می دهد از بین 49 شاخص موثر بر آینده بازاریابی گردشگری پست مدرن در شهر تبریز 21 شاخص به عنوان پیشران حیاتی انتخاب شدند. جهت سناریو پردازی با استفاده از شاخص های منتخب 63 وضعیت (سناریو) تدوین شد که پس از ارزیابی و وزن دهی سناریوها نیز از میان 3621 سناریو تعداد 6 سناریو به عنوان سناریوهای احتمالی انتخاب شدند که در این میان سناریو پنجم به عنوان سناریو برتر و پایه تحلیل و ارایه راهبرها اننتخاب شد. از میان راهبرهای چهارگانه بر اساس روش سوات نیز سناریو تهاجمی با امتیاز 0.0108 به عنوان راهبرد برتر پیشنهاد شد.
