جغرافیا و برنامه ریزی شهری
هادی حکیمی؛ رسول قربانی؛ عارف قره خان نژاد
چکیده
محلات اسکان غیر رسمی بهعنوان پیامدمستقیم ناپایداری توسعه شهری وناتوانی سیاستهای مسکن درتأمین نیازهای اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر شکل گرفتهاند.این محلات که غالباً فاقدبرنامهریزی لازم هستند،با چالشهای متعددی ازجمله اشتغال غیررسمی، انزوای اجتماعی وپایین بودن استانداردهای زندگی مواجه میباشند.دراین میان،حس تعلق مکانی ...
بیشتر
محلات اسکان غیر رسمی بهعنوان پیامدمستقیم ناپایداری توسعه شهری وناتوانی سیاستهای مسکن درتأمین نیازهای اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر شکل گرفتهاند.این محلات که غالباً فاقدبرنامهریزی لازم هستند،با چالشهای متعددی ازجمله اشتغال غیررسمی، انزوای اجتماعی وپایین بودن استانداردهای زندگی مواجه میباشند.دراین میان،حس تعلق مکانی ساکنان میتواندنقش تعیینکنندهای درکاهش یاتشدیدآسیبهای اجتماعی و اقتصادی ایفا کند. هدف اصلی این پژوهش انجام یک مقایسه تطبیقی در رابطه بین ابعاد مختلف حس تعلق مکانی (شامل ابعاد کالبدی، اجتماعی و روانشناختی) و میزان آسیبهای اجتماعی-اقتصادی درنمونههایی ازمحلات اسکان غیررسمی شهر تبریز بود. روش پژوهش بهکار گرفته شده از نوع توصیفی-همبستگی و با هدف کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه ساکنان بالای ۱۵ سال در محلات منتخب اسکان غیر رسمی تبریزتشکیل دادند که با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای، تعداد ۳۸۴ نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری دادهها شامل دو پرسشنامه محققساخته بود: پرسشنامه سنجش آسیبهای اجتماعی-اقتصادی و پرسشنامه ارزیابی حس تعلق مکانی. دادههای جمعآوریشده با بهرهگیری ازنرمافزار SPSS و از طریق اجرای آزمونهای آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه موردتحلیل قرارگرفت. یافتههای پژوهش رابطه آماری معناداری را بین ابعاد حس تعلق مکانی و سطح آسیبهای موجود در محلات نشان داد. بهطوریکه بعد کالبدی-مکانی بُعد مکانی (β=0/543) بیشترین و بُعد روانشناختی (β=0/109) کمترین تأثیر را داشتند. در مجموع، این سه بعد حدود ۷۳ درصد از واریانس آسیبهای اجتماعی-اقتصادی را تبیین نمودند. نتیجهگیری کلی پژوهش حاکی از آن است که تقویت و ارتقای حس تعلق مکانی در میان ساکنان، بهویژه از طریق بعد کالبدی و فیزیکی فضا، میتواند بهعنوان یک راهبرد مؤثر درکاهش آسیبهای اجتماعی-اقتصادی عمل کند
برنامه ریزی شهری
رسول قربانی؛ هادی حکیمی؛ سهند آقا زاده
چکیده
چکیده مسکن پایدار در محلات یکی از عوامل اساسی است در رویکردهای نوین برنامه ریزی شهری است. مقایسه مسکن پایدار در محلات مختلف نه تنها باعث شناسایی تفاوتها میشود، بلکه امکان ارائه راهکارهای مناسب برای دستیابی به پایداری مسکن را نیز فراهم میآورد. هدف این تحقیق شناسایی عوامل ضروری توسعه مسکن پایدار در محلات مختلف شهر ارومیه است. بدین ...
بیشتر
چکیده مسکن پایدار در محلات یکی از عوامل اساسی است در رویکردهای نوین برنامه ریزی شهری است. مقایسه مسکن پایدار در محلات مختلف نه تنها باعث شناسایی تفاوتها میشود، بلکه امکان ارائه راهکارهای مناسب برای دستیابی به پایداری مسکن را نیز فراهم میآورد. هدف این تحقیق شناسایی عوامل ضروری توسعه مسکن پایدار در محلات مختلف شهر ارومیه است. بدین منظور، ابتدا معیارهای مرتبط با توسعه مسکن پایدار با استفاده از نظرات 25 کارشناس خبره در حوزه مسکن مشخص، اولویتبندی و امتیازدهی شد. نتایج نشان میدهد که از نظر کارشناسان، اهداف با اولویت بالا شامل ارتقای حس تعلق در محلات، افزایش امنیت اجتماعی، ارتقای مشارکت مردمی، دسترسی به مسکن سالم، کاهش میزان آلایندهها و کاهش تخریب محیط زیست است. بر اساس این اهداف، مقایسهها در دو حیطه پایداری کالبدی- محیطی و پایداری اجتماعی- اقتصادی انجام گرفت و سپس با استفاده از مدل متاسوات، میزان تحقق اصول مسکن پایدار در محلات مختلف مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این بررسیها نشان داد که عوامل داخلی محله مانند حفاظت از محیط زیست، فضای کافی برای زندگی، امکانات مناسب برای مسکن و وجود یک جامعه پویا از مهمترین مؤلفههای دستیابی به مسکن پایدار در ارومیه محسوب میشوند.از سوی دیگر، عوامل بیرونی که دستیابی به پایداری مسکن در محلات ارومیه را با چالشهایی مواجه میکند شامل اقتصاد ضعیف، تخریب و نابودی باغات، افزایش قیمت مصالح ساختمانی و تعارضات فرهنگی است. این عوامل میتوانند مانع از تحقق اهداف پایداری مسکن شده و کیفیت زندگی ساکنان را تحت تأثیر قرار دهند.کلیدواژهها: مسکن، محله ، پایداری، متاسوات،ارومیه
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
سارا ساحلی؛ رسول قربانی؛ فیروز جعفری
چکیده
کیفیت محیطی یک مفهوم چند بعدی است که با مفاهیمی هم چون کیفیت زندگی، کیفیت مکان، ادراک و رضایت شهروندی، نقاط مشترکی دارد. میتوان ارتقا کیفیت محیطی را یکی از مهمترین وظایف برنامه ریزان و طراحان حوزه شهری دانست. خیابانهای شهری بهعنوان یکی از ارکان تشکیلدهنده ساختار شهرها، که تاثیر اصلی در ارتقا یا کاهش کیفیت محیطی شهر دارند، ...
بیشتر
کیفیت محیطی یک مفهوم چند بعدی است که با مفاهیمی هم چون کیفیت زندگی، کیفیت مکان، ادراک و رضایت شهروندی، نقاط مشترکی دارد. میتوان ارتقا کیفیت محیطی را یکی از مهمترین وظایف برنامه ریزان و طراحان حوزه شهری دانست. خیابانهای شهری بهعنوان یکی از ارکان تشکیلدهنده ساختار شهرها، که تاثیر اصلی در ارتقا یا کاهش کیفیت محیطی شهر دارند، امروزه به مسیری صرفاً جهت حل معضل ترافیکی سواره تنزل یافتهاند. این موضوع برای خیابان شهید بهشتی کرج که هسته اولیه شهر براساس آن شکل گرفته، نیز صادق است. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر شاخص های موثر در ارتقا کیفیت محیطی خیابان مذکور برای سه دوره معین توسعه است تا میزان به کارگیری آنها در طراحی و تاثیر آن در ارتقا کیفیت محیطی خیابان مشخص شود. جامعه آماری این تحقیق شامل 20 نفر از خبرگان و کارشناسان شهر کرج است که مرتبط با این حوزه می باشند. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه است که براساس مبانی نظری و تحقیقات انجام شده، طراحی آن صورت گرفته است. نتایج بدست آمده از تحلیل آزمون T تک نمونه مستقل، نشان می دهد که در سه دوره توسعه یاد شده، برای طراحی و گسترش شبکه ارتباطی خیابان شهید بهشتی کرج، توجه کمتری به شاخصهای مؤثر در ارتقای کیفیت محیطی جهت تبدیلشدن به فضای سرزنده و فعال شده است. هرچند که با استفاده از آزمون توکی و رتبه بندی صورت گرفته، هر سه دوره نسبت به دوره قبل تر، وضعیت نسبتا بهتری در اعمال شاخص ها در ارتقا کیفیت محیطی خیابان فوق داشته اند.
برنامه ریزی شهری
رسول قربانی؛ رضا کریمی
چکیده
در سالهای اخیر، جوامع در سراسر جهان آتشسوزیهای بزرگ شهری را تجربه کردهاند و صدها نفر جان خود را از دست دادهاند. باید پذیرفت که همیشه درصدی از بحرانها بخش جداییناپذیر و طبیعی حیات سیستمها میباشند؛ ولیکن بخش عظیمی از تهدیدها، بحرانها و التهابات تحمیلی هستند و بایستی با مدیریت صحیح و کاربست پدافند غیرعامل، آنها را قبل ...
بیشتر
در سالهای اخیر، جوامع در سراسر جهان آتشسوزیهای بزرگ شهری را تجربه کردهاند و صدها نفر جان خود را از دست دادهاند. باید پذیرفت که همیشه درصدی از بحرانها بخش جداییناپذیر و طبیعی حیات سیستمها میباشند؛ ولیکن بخش عظیمی از تهدیدها، بحرانها و التهابات تحمیلی هستند و بایستی با مدیریت صحیح و کاربست پدافند غیرعامل، آنها را قبل از وقوع، پیشبینی و پیشگیری نمود. لذا هدف این پژوهش سنجش و مدلسازی فضایی آسیبپذیری شهر ارومیه در برابر آتشسوزی با رویکرد پدافند غیرعامل بوده بهطوری که نوع تحقیق، کاربردی و روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی میباشد و گردآوری اطلاعات نیز از طریق مطالعات کتابخانهای، میدانی و پرسشنامه صورت گرفته است. برای نیل به هدف تحقیق، تعداد 14 شاخص بر اساس نظرات نخبگان انتخاب شده و در نرمافزار GIS لایههای اطلاعاتی برای آنها تشکیل شده است. برای محاسبه وزن شاخصها از روش تصمیمگیری چندمعیاره BWM استفاده شده و نتایج آن در نرمافزار GAMS مورد تحلیل قرار گرفته است. سرانجام، وزن بدست آمده از روش BWM در شاخصهای 14 گانه استاندارد شده با توابع فازی ضرب شده و ترکیب شده است. نتایج بیانگر آن است که 12 درصد در پهنه آسیبپذیری خیلیکم، 31 درصد آسیبپذیری کم، 14 درصد آسیبپذیری متوسط، 29 درصد آسیبپذیری زیاد و 14 درصد در پهنه آسیبپذیری خیلیزیاد واقع شده است. برای تحلیل خودهمبستگی فضایی پهنههای آسیبپذیری از آماره موران استفاده شده و به منظور مدلسازی فضایی آسیبپذیری شهر ارومیه در برابر آتشسوزی از تحلیل لکههای سرد و داغ بهره گرفته شده است.
