ارزیابی سطح تحقق شاخص‌های شکوفایی شهری در شهر خوی از منظر ساکنین

موسوی, میرنجف; بایرام‌زاده, نیما

doi:10.22034/jprd.2024.58697.1065

نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسندگان

¹ استاد، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

² دستیار پژوهشی گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

10.22034/jprd.2024.58697.1065

چکیده

هدف اصلی این پژوهش ارزیابی سطح تحقق شاخص‌های شکوفایی شهری در شهر خوی از منظر ساکنین می‌باشد. پژوهش حاضر از منظر هدف کاربردی و از منظر روش توصیفی-تحلیلی است. در این پژوهش گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی انجام‌گرفته است. جامعه‌ی آماری این پژوهش ساکنین شهر خوی می‌باشد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 383 محاسبه شده است که به صورت تصادفی ساده در محدوده شهر خوی توزیع گردیده است. روایی پرسشنامه‌ها توسط اساتید رشته جغرافیا و شهرسازی مورد تأیید واقع شده است. پایایی پرسشنامه‌ها توسط آزمون آلفای کرونباخ و با مقدار کلی 862/0 مورد تایید قرار گرفته است. جهت تجزیه‌و‌تحلیل داده‌های گردآوری شده از نرم‌افزارهای GIS، SPSS و مدل محقق ساخت استفاده شده است این مدل با خوشه‌بندی ابعاد شکوفایی شهری به ارزیابی وضعیت موجود می‌پردازد. در نهایت در جهت ارزیابی ارتباطات درونی ابعاد شکوفایی شهری از مدل تصمیم‌گیری چند شاخصه دیمتل استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشانگر این است که مطابق نتایج مدل تحقق شاخص‌های شکوفایی شهری، شهر خوی با مقدار 7/67 در خوشه متوسط قرار گرفته است که نشانگر این است که مطابق نظر ساکنین این شهر، اقدامات صورت گرفته در این شهر در حوزه‌های بهره‌وری، توسعه زیرساخت، کیفیت زندگی، برابری و مشارکت اجتماعی، پایداری محیط‌زیست و حکمروایی شهری سبب تحقق شاخص‌های شکوفایی شهری در این شهر نشده‌است. مطابق نتایج مدل دیمتل بعد توسعه زیرساخت با مقدار (D) 332/8 تأثیرگذارترین و بعد کیفیت زندگی با مقدار (R) 526/8 و مقدار (D+R) 520/16 به عنوان تأثیرپذیرترین بعد، بیشترین ارتباط را با سایر ابعاد دارد.

کلیدواژه‌ها

10.22034/jprd.2024.58697.1065

موضوعات

برنامه ریزی شهری

عنوان مقاله [English]

Evaluation of the level of realization of city prosperity indicators in Khoy city from the perspective of residents

نویسندگان [English]

Mirnajaf Mousavi ¹
Nima Bayramzadeh ²

¹ Professor, Department of Geography, Urmia University, Urmia, Iran.

² Research Assistant, Department of Geography, Urmia University, Urmia, Iran.

چکیده [English]

The main goal of this research is to evaluate the realization of urban prosperity indicators in Khoy City from the residents' perspective. The current research is applied from the point of view of objective and from the point of view of descriptive-analytical method. In this research, information was collected in the library and the field. The statistical population of this research is the residents of Khoy City. The sample size was calculated using Cochran's formula, 383, which was randomly distributed in the city of Khoy. The professors of geography and urban planning have confirmed the validity of the questionnaires. The reliability of the questionnaires has been confirmed by Cronbach's alpha test with a total value of 0.862. To analyze the collected data, GIS, SPSS, and researcher-made models have been used. This model evaluates the current situation by clustering the dimensions of city prosperity. Finally, DEMATEL's multi-indicator decision-making model has been used to evaluate the internal communication of the dimensions of city prosperity. The results of this research show that according to the results of the realization model of urban prosperity indicators, Khoi is in the medium cluster with a value of 67.7, which indicates that according to the opinion of the residents of this city, the measures taken in the fields of productivity, infrastructure development, quality of life, equality and social participation, environmental sustainability and urban governance have not led to the realization of the indicators of urban prosperity in this city. According to the results of the DEMATEL model, the dimension of infrastructure development with the value (D) of 8.332 is the most effective, and the dimension of quality of life with the value of (R) of 8.526 and the value of (D+R) of 16.520 as the most influential dimension has the most relationship with other dimensions.

کلیدواژه‌ها [English]

Sustainable Development
City Prosperity
RCPI
Khoy city

اصل مقاله

مراجع

احدنژاد، محسن؛ و حاضری، صفیه. (1399). رتبه بندی نواحی شهری بر اساس شاخص‌های کالبدی شکوفایی شهری (مطالعه موردی: شهر تبریز). جغرافیا و توسعه فضای شهری، 7(2)، 148-125. doi: 10.22067/jgusd.2021.45876.0

اکبری، محمود. (1400). وضعیت شاخص های حمل و نقل در کلان شهرهای ایران. تحقیقات جغرافیایی، 36(2)، 161-171. https://sid.ir/paper/1061889/fa

بایرام‌زاده، نیما؛ و شهسوار، امین. (1402). اولویت‌بندی مناطق شهری از منظر شاخص‌های کالبدی و ‌محیط‌زیستی زیست‌پذیری (نمونه موردی: مناطق 5 گانه شهر ارومیه). توسعه پایدار شهری، 4(11)، 17-31. https://doi.org/10.22034/usd.2023.706523

پورمحمدی، محمدرضا؛ محمودزاده، حسن؛ و پایدار، مجید. (1401). سنجش میزان زیست پذیری شهری با تاکید بر رویکرد پیاده مداری(منطقه 2 کلانشهر تبریز). برنامه ریزی شهری و توسعه منطقه ای، 1(2): 51-67. doi: 10.22034/jprd.2022.53449.1014

جهانی، داریوش، نظم فر، حسین، معصومی، محمدتقی، و صمدزاده، رسول. (1400). سنجش کیفیت زندگی بر اساس شاخص شکوفایی شهری در شهر اردبیل. جغرافیا و مطالعات محیطی، 10(37)، 45-60. https://sid.ir/paper/386694/fa

خزاعی نژاد، فروغ. (1400). شناسایی نیروهای پیشران اثرگذار بر تحقق شکوفایی شهری (مورد پژوهش: شهر بجنورد). جغرافیاوتوسعه ناحیه ای، 19(2)، 293-320. doi: 10.22067/jgrd.2022.73926.1093

دانش پور، حمیدرضا؛ سعیدی رضوانی، نوید؛ و بذرگر، محمد رضا. (1399). ارزیابی امکان قرارگیری شاخص دسترسی در میان شاخص های اصلی شکوفایی شهری (مطالعۀ موردی: شهر شیراز). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 2(52)، 457-476. doi: 10.22059/jhgr.2018.253614.1007659

سعیدپور، شراره، برزگر، صادق، و رسولی، محمد. (1401). تحلیل و ارزیابی شاخص های شکوفایی در محلات شهری (مطالعه موردی: شهرسقز). برنامه ریزی و توسعه محیط شهری، 2(6 ): 33-48. https://sid.ir/paper/1021914/fa

عباسی، حامد. (1401). بررسی شاخص‌های شکوفایی شهری در شهر خرم‌آباد. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54(2): 599-615. doi: 10.22059/jhgr.2021.312513.1008196

عباسی، حامد. (1401). بررسی شاخص‌های شکوفایی شهری در شهر خرم‌آباد. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54(2)، 599-615. doi: 10.22059/jhgr.2021.312513.1008196

علوی، سعیده؛ نظم فر، حسین؛ و عشقی چهاربرج، علی. (1399). ارزیابی و سنجش شاخص‌های شکوفایی شهری (CPI) در کلان‌شهر تهران. برنامه‌ریزی فضایی، 10(3)، 77-97. doi: 10.22108/sppl.2020.118069.1402

قربانی، رسول؛ و کریمی، رضا. (1401). سنجش و مدل سازی فضایی آسیب پذیری شهر ارومیه در برابر آتش سوزی با تأکید بر پدافند غیرعامل. برنامه ریزی شهری و توسعه منطقه ای، 1(1): 55-72. doi: 10.22034/jprd.2022.14990

کمان رودی کجوری، موسی، پری زادی، طاهر، آگاه، فرهاد، مومنی بیدزرد، آزیتا، و شفیعی، فاطمه. (1400). ارزیابی و رتبه بندی شکوفایی شهری محلات منطقه 18 شهرداری تهران. مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی (چشم انداز جغرافیایی)، 16(4)، 823-840. https://sid.ir/paper/1031172/fa

گرمسیری‌نژاد، سروش؛ خرم‌بخت، احمدعلی؛ و موغعلی، مرضیه. (1401). تدوین الگوی تحقق‌پذیری توسعۀ پایدار برمبنای شاخص‌های شکوفایی شهری (نمونۀ موردی: شهر جدید عالیشهر). جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 12(45): 189-204. https://doi.org/10.22111/gaij.2022.43154.3053

محمدخانی، مرتضی؛ کرکه آبادی، زینب؛ و ارغان، عباس. (1400). سنجش و ارزیابی مناطق کلان شهر تهران از نظر شاخص های شکوفایی شهری. پژوهش و برنامه ریزی شهری، 12(44 ): 75-92. https://sid.ir/paper/1001419/fa

محمدی ده چشمه، مصطفی؛ و حاجی پور، نازنین. (1400). تحلیل تطبیقی شکوفایی شهری در مدل ادغامی کپلند (مطالعه موردی: مناطق شهری کرمانشاه). فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری، 12(44)، 1-20. doi: 10.30495/jupm.2021.3976

ملکی، کیومرث؛ علی اکبری، اسماعیل؛ محمودزاده، حسن؛ و پاهکیده، اقبال. (1401). ریسک پذیری توسعه فیزیکی شهر کرمانشاه در مقابل خطر زلزله با رویکرد پدافند غیر عامل. برنامه ریزی شهری و توسعه منطقه ای، 1(2): 95-114. doi: 10.22034/jprd.2022.50979.1005

مهری، معصومه؛ و ایستگلدی، مصطفی. (1401). بررسی اثرات حکمروایی خوب شهری بر شکوفایی شهری در شهر شیراز. جغرافیا و روابط انسانی، 5(1)، 273-288. doi: 10.22034/gahr.2022.330647.1668

موسوی، میرنجف؛ امیدوارفر، سجاد؛ حسین زاده، رباب؛ و بایرام زاده، نیما. (1401). تحلیل عدالت فضایی در توزیع کاربری‌های خدماتی در مناطق شهری (نمونه موردی: مناطق 5 گانه- ارومیه). جغرافیا و مطالعات شهری و منطقه‌ای، 11(43)، 162-177. https://ges.iaun.iau.ir/article_691454.html

موسوی، میرنجف؛ بایرام زاده، نیما؛ امیدوارفر، سجاد؛ و کامل نیا، رویا. (1400). ارزیابی سطح زیست پذیری در سکونتگاه‌های غیررسمی (مطالعۀ موردی: محلۀ فلاحت، شهر ارومیه). جغرافیای اجتماعی شهری، 8(2)، 203-222. https://jusg.uk.ac.ir/article_3146.html

موسوی، میرنجف؛ ذوقی بارانی، کاظم؛ جهانگیرزاده، جواد؛ امیدوارفر، سجاد؛ و بایرام‌زاده، نیما. (1402). مکان‌یابی بیمارستان با استفاده از روش فازی و رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر ارومیه). فصلنامه پدافند غیرعامل، 14(1)، 129-138. https://pd.ihu.ac.ir/article_207886.html

موسوی، میرنجف؛ کبیری، افشار؛ بایرام‌زاده، نیما؛ کامل‌نیا، رویا. (1401). ارزیابی آسیب‌خیزی و سطح امنیت اجتماعی در سکونتگاه‌های غیررسمی (نمونه موردی: محله کشتارگاه-ارومیه). فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، 13(72)، 151-176. https://doi.org/22034/SSS.2023.1266753.1825

Alshamndy, A. A. (2017). Quality of Life Indices as Components of City Prosperity Initiatives & Their Role in Enhancing Livability & Sustainability of Egyptian Cities. https://doi.org/10.2139/ssrn.3163331

Arbab, P. (2017). City Prosperity Initiative Index: Using AHP Method to Recalculate the Weights of Dimensions and Sub- Dimensions in Reference to Tehran Metropolis. EJSD, 6(4), 289–289. doi: 10.14207/ejsd.2017.v6n4p289

Arimah, B. (2017). Infrastructure as a Catalyst for the Prosperity of African Cities. Procedia Eng., 198, 245–266. doi: 10.1016/j.proeng.2017.07.159

Ataei, Y., Mahmoudi, A., Feylizadeh, M. R., & Li, D. F. (2020). Ordinal Priority Approach (OPA) in Multiple Attribute Decision-Making. Applied Soft Computing, 86, 105893. http://dx.doi.org/10.1016/j.asoc.2019.105893

Badassa, B. B., Sun, B., & Qiao, L. (2020). Sustainable transport infrastructure and economic returns: A bibliometric and visualization analysis. Sustainability, 12(5), 2033. https://doi.org/10.3390/su12052033

Bakker, V., Verburg, P. H., & van Vliet, J. (2021). Trade-offs between prosperity and urban land per capita in major world cities. Geography and Sustainability, 2(2), 134–138. https://doi.org/10.1016/j.geosus.2021.05.004

Bamwesigye, D.; & Hlavackova, P. (2019). Analysis of Sustainable Transport for Smart Cities. Sustainability, 11(7): 2140. https://doi.org/10.3390/su11072140

Faraji Sabokbar, H., & Hosseini, A. (2021). Spatial heterogeneity modeling of city prosperity using GWt-test: The case study of Tehran. Habitat International, 109(102325), 102325. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2021.102325

Mohtashami, N., Mahdavinejad, M., & Bemanian, M. (2016). Contribution of City Prosperity to Decisions on Healthy Building Design: A case study of Tehran. Frontiers of Architectural Research, 5(3), 319–331. doi: 10.1016/j.foar.2016.06.001

Narayanan, A., Jenamani, M., & Mahanty, B. (2021). Determinants of sustainability and prosperity in Indian cities. Habitat International, 118(102456), 102456. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2021.102456

Truong, V. C., Le, N. H., & Tran, T. A. (2023). A full permutation polygon synthetic indicator (FPPSI) approach for measuring and evaluating city prosperity: case study in Da Nang City, Vietnam. BGSS, (59), 167–180. doi: 10.12775/bgss-2023-0011

UN-Habitat. (2019). CPI PROFILE – Al Baha. https://saudiarabia.un.org/sites/default/files/2020-04/CPI%20Profile%20for%20Al%20Baha%202019.pdf

UN-Habitat. (2024). City Prosperity Initiative. https://unhabitat.org/knowledge/city-prosperity-initiative

فضای شهری و حیات اجتماعی

ارزیابی سطح تحقق شاخص‌های شکوفایی شهری در شهر خوی از منظر ساکنین

اصل مقاله

اصل مقاله

مراجع

مراجع

دوره 3، شماره 10
آبان 1403
صفحه 12-1

ارزیابی سطح تحقق شاخص‌های شکوفایی شهری در شهر خوی از منظر ساکنین

اصل مقاله

اصل مقاله

مراجع

مراجع

دوره 3، شماره 10آبان 1403صفحه 12-1

دوره 3، شماره 10
آبان 1403
صفحه 12-1