نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسنده

هیات علمی / دانشگاه میبد

چکیده

انتخاب محل دفن زباله یکی از مهمترین مسائل موجود در مدیریت شهری در دهه های میانی و پایانی قرن بیستم بوده است. این تحقیق با هدف مکان یابی محل دفن پسماندهای غیر خطرناک شهر اردکان با استفاده از مدل سازی تصمیم گیری چند معیاره در محیط GIS انجام پذیرفته است. دراین پژوهش، از 10 فاکتور مهم جهت مکان یابی محل دفن پسماندها نظیر:کاربری اراضی، شیب، ارتفاع ، خاک، فاصله از کاربری مسکونی، جاده ها، رودخانه ها، چشمه ها، چاه ها و روستاها در منطقه استفاده و جهت تهیه نقشه پهنه بندی نهایی، از مدل AHP استفاده شد. با توجه به نتایج به دست آمده از روش تحلیل سلسله مراتبی چندمعیاره با نرم افزار Expert choise ، وزن معیارهای کاربری اراضی، شیب ، ارتفاع، فاصله از کاربری مسکونی، خاک ، فاصله از جاده ها، رودخانه ها، چشمه ها، چاه ها، فاصله از روستاها برای منطقه مورد مطالعه به ترتیب 166، 0، 033، 0، 040، 0، 232، 0، 083، 0، 144، 0، 063، 0، 071، 0، 05، 0، 119 و 0 به دست آمد. در این منطقه معیار فاصله از مناطق مسکونی بالاترین وزن و معیار شیب کمترین تاثیر را در مکان یابی مناطق دفن پسماند داشته است. با بررسی نقشه نهایی، مناطق کاملاً مناسب دفن زباله در اردکان شمال غرب، غرب و جنوب غرب و بخش های کمی از مناطق نزدیک به مرکز محدوده قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Locating the landfill site of Ardakan city using decision-making modeling Multi-criteria in GIS environment

نویسنده [English]

  • Mohammadsadegh Talebi

Faculty / University of Meybod

چکیده [English]

Choosing a landfill site has been one of the most important issues in urban management in the middle and last decades of the 20th century. This research was conducted with the aim of locating the non-hazardous waste landfill site in Ardakan using multi-criteria decision making modeling in GIS environment. In this research, 10 important factors for locating waste landfills such as: land use, slope, height, soil, distance from residential use, roads, rivers, springs, wells and villages in the area were used and to prepare area map. AHP model was used for the final classification. According to the results obtained from the multi-criteria hierarchical analysis method with Expert choice software, the weight of land use criteria, slope, height, distance from residential use, soil, distance from roads, rivers, springs, wells, distance 166, 0, 033, 0, 040, 0, 232, 0, 083, 0, 144, 0, 063, 0, 071, 0, 05, 0, 119 and 0 were obtained from the villages for the studied area. .In this area, the distance criterion from residential areas has the highest weight and the slope criterion has the least impact on the location of waste burial areas. By examining the final map, the most suitable areas for landfilling are located in Ardakan in the northwest, west, and southwest, and a few parts of the areas near the center of the range

کلیدواژه‌ها [English]

  • waste location
  • Ardakan
  • multi-criteria decision making
  • AHP
افضلی، افسانه، میرغفاری، نورا...، سفیانیان، علیرضا، 1392 ، کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در مکانیابی محل دفن پسماندهای شهری: مطالعه موردی شهرستان نجف آباد، بوم شناسی کاربردی، سال دوم، شماره ششم، زمستان 1392.
 بزرگمهر ، کیا، حکیم دوست ، سید یاسر، پورزیدی علی محمد، صیدی  زهرا ،1393، مکانیابی بهینه محل دفن مواد زاید جامدشهری با استفاده از مدل ( AHP ) و سیستم اطالعات جغرافیایی )مطالعه موردی: شهرستان تنکابن(، فصلنامه علمی - پژوهشی اطالعات جغرافیایی سپهر، دوره23 ،شماره 91 ،پاییز93 ص81-89 .
 بنی اسدی، ر . ؛ احمدی زاده، س. ؛ اعتباری، ب. ؛ قمی معتضه، ع . 1392 (، تعیین مکان مناسب دفن پسماند جامد شهری در آستارا با استفاده از روش AHP و منطق فازی، سال چهارم، - . شماره 8، صص 41-51
 بهاروند سیامک و سوری سلمان،1395، مکان یابی دفن پسماندهای جامد شهری با استفاده از روش تلفیقی سلسله مراتبی - فازی (مطالعه موردی: شهر کوهدشت)، فصل نامه آمایش محیط، شماره 36 ص 93- 108
 پهلوان، رضا، امید، محمود، اکرم، اسداله، نظری سامانی، علی اکبر، مکان یابی ایستگاه بازیافت پسماندهای جامد شهری در شهرستان کرج با استفاده از GIS به کمک فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و منطق فازی، مهندسی بیوسیستم - . ایران، دوره 48 ، شماره 1، بهار 1336 ، ص145-153
 جعفرى م، جعفرى ع. (1395)مکان یابى محل دفن پسماندهاى روستایى با استفاده از مدل AHP و نرم افزارGIS   ، )مطالعه موردى: شهرستان ماهنشان(، فصلنامه پژوهش در بهداشت محیط، پاییز 1395، ص245-254
 خیابانی، رامین، شهین فر، حمید، آذرمی عربشاه، رباب، 1397 ، مکان یابی محل دفن پسماند جامد شهری با استفاده از GIS )مطالعه موردی شهر اسکو(، فصلنامه علمی پژوهشی زمین شناسی محیط زیست، سال دوازدهم، . شماره 43 ، تابستان1397.
 زیاری کرامت الله ، موسی خانی کامران ، اباذرلو شهرام ، اباذرلو سجاد ، مکان یابی دفع مواد زائد شهری با استفاده از مدل ) AHP  نمونه موردی شهرستان جلفا( ، مقاله 2 ، دوره 1 ، شماره 3 ، پاییز 1391 ، صفحه  14-28
 صفایی پور، مسعود، مختاری چلچه، صادق، حسینی، سید رضا، سلیمانی راد، اسماعیل(1394)، مکان یابی محل دفع پسماندهای روستایی با استفاده از تلفیق مدل تصمیم گیری چند معیاره در محیط GIS  ، مجله پژوهش و برنامه ریزی روستایی، سال 4، شماره 4، زمستان1394.
عیسوی، و، کرمی، ج، علی محمدی، ع، نیک نژاد، س،(1391) ، مقایسه دو روش تصمیم گیری AHP و Fuzzyدر مکان یابی اولیه سدهای زیرزمینی در منطقه طالقان، فصلنامه علوم زمین، 85، ص 27-34
 قدسی پور، سید حسن،1387 ، فرایند تحلیل سلسله مراتبی، چاپ پنجم، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، ص224.
 کریمی، نیما، 1394 ، بررسی نحوه مدیریت پسماند استان آذربایجان شرقی و ارائه راهکارهایی برای آینده با توجه به وضعیت آماری پسماند و کارهای صورت گرفته، سومین همایش سراسری محیط زیست، انرژی و پدافند زیستی.
 کیانی واحد، اسماعیلی ساری عباس،  علیجانی فرشادو ترکاشوند احمد، 1399، بررسی تاثیرات محل دفع پسماند شهر نهاوند بر چشمه های شبه کارستی با تاکید بر هیدروژئوشیمی، نشریه: اکوهیدرولوژی دوره:7 شماره:2، 451-461.
 لحمیان، رضا،1395، مکانیابی محل دفن پسماند شهر ساری با کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی و سامانه تصمیم گیری چند معیاره، مجله آمایش جغرافیایی فضا، فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه گلستان، سال هشتم، شماره. مسلسل بیست و نهم، پاییز ،ص 167- 180.
 محمد امامی، علی، اسلامی، حسین،1397، ارزیابی مکانی محل دفن پسماندهای شهری )مطالعه موردی: شهرستان . اندیکا(،دوفصلنامه علمی تخصصی مهندسی آب، دوره 6، شماره 3، پاییز ، صفحه 155-169
16-مهتابی اوغانی، م . ؛ نجفی، الف. ؛ یونسی، ح(1392)، مقایسه دو روش  فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و تاپسیس درمکانیابی محل دفن پسماندهای شهری)مطالعه موردی: شهر کرج ( ، مجله سلامت و محیط، فصلنامه علمی و پژوهشی انجمن علمی بهداشت محیط ایران، دوره ششم، شماره سوم، - . صفحات341-354
 میرآبادی، مصطفی، عبدی قلعه، علی حسین، 1394 ، مکان یابی محل دفن پسماند شهرستان بوکان با استفاده از منطق بولین و مدل سلسله مراتبی (AHP) ، مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره نوزدهم، شماره یک، . بهار .
 نصیری، بهروز.، یارمرادی، زهرا.، عباس نژاد،(1396)، مکانیابی دفن زباله در شهر ماکو به روش فازی وبولین، مجله آمایش جغرافیایی فضا، فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه گلستان، سال هفتم/ شماره مسلسل بیست و . چهارم، صص87-96
نورپور، علیرضا، افراسیابی، هادی، داودی، سید مجید،1392، بررسی فرآیند مدیریت پسماند در جهان و ایران، مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، گزارش شماره 217، شهریور ماه1392
 نیک زاد، وحید.، امیری، محمدجواد.، معرب، یاسر.، فروغی، نگار.،(1396)، مکان یابی محل دفن پسماند با استفاده از منطق فازی در GIS و مدل تحلیل فرآیند شبکه ای فازی )مطالعه موردی: شهرستان علی آباد(، جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره بیست و یکم، صص67-87
 یمانی، مجتبی، علی زاده، شهناز،1394، مکان یابی بهینه دفن زباله های جامد شهری منطقه هشتگرد به روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی و سیستم اطلاعات جغرافیایی  ، فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 24، شماره 36 ، زمستان1394.
 یوسفی، حسین، جوادزاده، زهرا، نوراللهی، یونس، 1395، مکان یابی محل های دفع زائدات صنعتی با استفاده ازمدل Fuzzy-AHP در منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان، نشریه علمی پژوهشی علوم و فنون نقشه برداری، دوره - ششم، شماره4، اردیبهشت ماه1395.
 یوسفی، ذ . ؛ قرنجیک، الف. ؛ امان پور، ب. ؛ عادلی، م 1391، مکانیابی  مناسب جهت دفن بهداشتی زباله های شهری با استفاده از GIS ، ) مطالعه موردی: شهر گنبدکاووس(،نشریه بهداشت محیط زیست، دوره بیست و دوم، - . شماره1، صص 114-119.
 Ajibade, Fidelis, O. Olajire, Olabanji, F. Ajibade, Temitope, A. Nwogwu, Nathaniel, H. Lasisi, Kayode, B. Alo, Ayopo, A. Owolabi, Titilayo, R. Adewumi, James, (2019), Combining multicriteria decision analysis with GIS for suitably siting landfills in a Nigerian state, Environmental and Sustainability Indicators 3-4 (2019) 100010
 Alkaradaghi, Karwan, S. Ali, Salahalddin, Al-Ansari, Nadhir, Laue, Jan, Chabuk, Ali, (2019), Landfill Site Selection Using MCDM Methods and GIS in the Sulaimaniyah Governorate, Iraq, Sustainability 2019, 11, 4530.
 Alzamili, Hadeal H., El-Mewafi, Mahmoud., Ashraf, M., Ahmed, Awad,. (2015), GIS Based Multi Criteria Dicesion Analysis for Industrial Site Selection in Al-Nasiriyah City in Iraq, International Journal of Scientific & Engineering Research, Volume 6, Issue 7, July-2015 1330 ISSN 2229-5518.
 Bertolini,M,. Braglia, M.(2006), Application of the AHP Methodology in Making a Proposal for a Public Work Contract,17 January, International Journal of Project, Management 24(5), 422- 430.
 Kaamo Ayaim, Michael, Fei-Baffoe, Bernard, Sulemana, Alhassan, Miezah, Kodwo, Adams, Festus, (2019), Potential sites for landfill development in a developing country: A case study of Ga South Municipality, Ghana, Heliyon 5 (2019) e02537.
 Kayode O. T, Okagbue H.I, Achuka J.A. Water quality assessment for groundwater around a municipal waste dumpsite. Journal of Data in Brief. 2018; 17: 579–587.
 Saaty, T, (1994), Highlights and Critical Points in the Theory and Application of the Analytical Hierarchy Process. European Journal of Operational Research, 3(74): 426-447.
 Yildirim, Volkan, Meimsoglu, Tugba, Bediroglu, Sevket, Colak, H. Ebru, (2017), Municipal Solid Waste Landfill Site Selection Using Multi-Crteeria Decision Making and GIS: Case Study of Bursa Province, Journal of Environmental Engineering and Landscape Management, 2018 Volume 26 Issue 2: 107–119.