نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسندگان

• محسن کلانتری ¹
• عارف امیری ²

¹ دانشیار دانشگاه شهید بهشتی تهران

² کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف پر کردن شکاف نظری موجود، به شناسایی و مفهوم‌پردازی راهبردهای کلیدی توسعۀ پایدار گردشگری شهری از مسیر تاب‌آوری اقلیمی در شهر همدان پرداخته است.

روش پژوهش: این مطالعه با پارادایم پراگماتیستی و روش‌شناسی کیفی نظریۀ داده‌بنیاد نظام‌مند (اشتراوس و کوربین) اجرا شد. داده‌ها از ۳۵ مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته با ذی‌نفعان کلیدی (مدیران شهری، کارشناسان میراث فرهنگی و محیط زیست، اساتید دانشگاه و جامعۀ محلی) گردآوری و با نرم‌افزار MAXQDA در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار پژوهش با معیارهای چهارگانۀ لینکلن و گوبا تضمین گردید.

نتایج: تحلیل داده‌ها به ظهور پدیدۀ محوری «فرآیند تحقق‌بخشی توسعۀ پایدار گردشگری از طریق راهبردهای یکپارچۀ تاب‌آوری اقلیمی» انجامید که تاب‌آوری را یک «سفر تحولی مستمر» با ویژگی‌های پویایی، یکپارچگی، تحول‌آفرینی و زمینه‌مندی می‌داند. ذیل این پدیده، یک بستۀ راهبردی یکپارچه با پنج دسته شناسایی شد: ۱) انطباقی و کاهش ریسک، ۲) حفاظتی و احیایی، ۳) نهادی و حکمرانی، ۴) توانمندسازی و مشارکتی، ۵) دانشی و فناورانه. این راهبردها سیستمی به‌هم‌پیوسته را تشکیل می‌دهند که یکپارچگی آن‌ها، شکستن «چرخۀ نامطلوب» کنونی و حرکت به سوی «چرخۀ مطلوب» را ممکن می‌سازد.

نتیجه‌گیری: تاب‌آوری اقلیمی در مقاصد تاریخی-کوهستانی، نیازمند گذار پارادایمی به «فرآیند تحول سیستمیک» است. اولویت نخست در همدان، «جراحی نهادی» برای ایجاد یک نهاد فرابخشی هماهنگ‌کننده، ترمیم بی‌اعتمادی ساختاری و فراهم‌سازی اجرای اثربخش سایر راهبردهاست. مدل پارادایمی ارائه‌شده، چارچوبی تحلیلی-عملیاتی برای برنامه‌ریزان فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها

• تاب‌آوری اقلیمی
• توسعۀ پایدار گردشگری شهری
• نظریۀ داده‌بنیاد
• راهبردهای یکپارچه
• شهر همدان

موضوعات

• برنامه ریزی شهری

عنوان مقاله [English]

Sustainable Urban Tourism Development through Integrated Climate Resilience Strategies: A Case Study of Hamedan City

نویسندگان [English]

• Mohsen Kalantari ¹
• Aref Amiri ²

¹ Associate Professor Shahid Beheshti University of Tehran

² MSc in Geography and Tourism Planning, Department of Human Geography and Spatial Planning, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Objective: The present study aims to develop an integrated, context-sensitive strategic framework for enhancing climate resilience in historic-mountainous tourism destinations, with a specific focus on Hamedan, Iran.

Methods: A qualitative grounded theory approach, following the systematic design of Strauss and Corbin, was employed. Data were gathered through 35 in-depth, semi-structured interviews with a diverse array of key stakeholders—including urban managers, cultural heritage and environmental experts, university faculty, private-sector tourism actors, and local community representatives. Sampling continued until theoretical saturation was achieved. The three-phase coding process (open, axial, and selective) was conducted using MAXQDA software, with trustworthiness ensured via Lincoln and Guba's criteria for qualitative inquiry.

Results: A core phenomenon, “The Process of Realizing Sustainable Tourism Development through Integrated Climate Resilience Strategies,” emerged from the data. This reconceptualizes climate resilience not as a static goal but as a continuous systemic transformation. Five interconnected strategy clusters were identified as essential to this process: Adaptive and Risk-Reduction strategies, Protective and Restorative strategies, Institutional and Governance strategies, Empowerment and Participatory strategies, and Knowledge-Based and Technological strategies. The findings underscore that these strategies operate as a synergistic system; their fragmented application would be insufficient to break the prevailing “vicious cycle” and initiate a desired “virtuous cycle.”

Conclusions: The study concludes that climate resilience in historic-mountainous destinations necessitates a paradigm shift from reactive, sectoral management toward systemic transformation. The immediate priority is an “institutional surgery” the creation of a powerful, cross-sectoral coordinating body to overcome structural distrust and inter-agency fragmentation, thereby unlocking the potential of all other strategies. The generated paradigm model provides a novel analytical-operational framework for integrated resilience planning.

کلیدواژه‌ها [English]

• Climate resilience
• Sustainable urban tourism development
• Grounded theory
• Integrated strategies
• Hamedan City