نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسنده

• جواد مداحی مشیزی

هیات علمی گروه آموزشی علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

مقدمه و زمینه: حوض در معماری سنتی ایران فراتر از یک عنصر تزیینی، شاه‌کلید سامان‌دهی فضای زیستی و میکرواقلیم خانه‌ها است. این عناصر آبی با تنوع هندسی، نه‌تنها زیبایی بصری می‌آفرینند، بلکه ابعاد آن‌ها تحت انضباط مقیاس حیاط و معماری بنا قرار دارد و موقعیت کانونی در مقابل ایوان را به خود اختصاص می‌دهند. با این وجود، مؤلفه‌های بنیادین و دانش فنی نهفته در پسِ ساختار و عملکرد آن‌ها کمتر مورد واکاوی تخصصی و علمی قرار گرفته است. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف کشف و مدون‌سازی دانش بومی ساخت، کارکرد و معنا یابی حوض‌های سنتی انجام شده است. هدف نهایی، استخراج اصول و دانش سنتی نهفته در این سازه‌هاست تا این میراث ناملموس به‌عنوان یک منبع ارزشمند برای معماری معاصر و پایدار احیا و باز تعریف گردد. روش پژوهش: تحقیق حاضر کاربردی بوده و با رویکرد اکتشافی پیش رفته است. جامعه آماری شامل معماران، استادکاران و مردم‌شناسان با تجربه در فنون سنتی ساخت بود که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شد و مصاحبه‌ها تا نقطه اشباع نظری ادامه یافت. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش، ابعاد ناشناخته‌ای از دانش بومی معماری را آشکار ساخت. این دستاوردها شامل رمزگشایی از چرایی انتخاب مصالح بومی، تبیین تکنیک‌های ساخت برای تضمین پایداری درازمدت، تحلیل دلایل کارکردی و زیبایی‌شناختی اشکال هندسی، استراتژی‌های مکان‌یابی حوض در ارتباط با اقلیم و پلان، و مشخص‌سازی کارکردهای سه‌گانه حوض (زیست‌محیطی، زیبایی‌شناسی، فرهنگی-اجتماعی) است. در مجموع، این پژوهش بستر لازم برای تلفیق این آموزه‌های سنتی با رویکردهای نوین معماری پایدار را فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها

• "
• معماری سنتی"
• حوض‌های سنتی"
• دانش بومی معماری"
• معماری پایدار"
• ، "
• اقلیم‌شناسی در معماری"

موضوعات

• طراحی شهری

عنوان مقاله [English]

Deciphering the Architecture of Water and Culture: The Pivotal Role of the Iranian Howz in Ensuring Well-being and Revitalizing Social Life in the Urban Landscape.

نویسنده [English]

• Javad Madahi mashizi

Department of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran

چکیده [English]

مقدمه و زمینه: حوض، فراتر از یک عنصر تزیینی، شاه‌کلید سامان‌دهی فضای زیستی و میکرواقلیم خانه‌های سنتی ایران است. این عناصر آبی با تنوع هندسی چشمگیر(از چهارضلعی تا دوازده‌ضلعی) نه‌تنها زیبایی بصری را به ارمغان می‌آورند، بلکه ابعاد آن‌ها به‌طور دقیق تحت انضباط مقیاس حیاط و معماری بنا قرار دارد و اغلب موقعیت کانونی در مقابل ایوان را به خود اختصاص می‌دهند. با این وجود، مؤلفه‌های بنیادین معانی و دانش فنی نهفته در پسِ ساختار و عملکرد آن‌ها کمتر مورد واکاوی تخصصی و علمی قرار گرفته است. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف کشف و مدون‌سازی دانش بومی ساخت، کارکرد و معنا یابی حوض‌های سنتی انجام شده است. هدف نهایی، فراتر از توصیف صرف، استخراج اصول و دانش سنتی نهفته در این سازه‌هاست تا این میراث ناملموس به‌عنوان یک منبع ارزشمند برای معماری معاصر و پایدار احیا و باز تعریف گردد. روش پژوهش: تحقیق حاضر از نوع کاربردی بوده و با اتخاذ رویکرد اکتشافی پیش رفته است. جامعه آماری شامل معماران، استادکاران و مردم شناسان با تجربه عمیق در فنون سنتی ساخت و دانش های ملحق به حوض بوده است که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و فرآیند مصاحبه‌ها تا نقطه اشباع نظری کامل ادامه یافت تا از عمق و جامعیت اطلاعات اطمینان حاصل شود. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش، ابعاد ناشناخته‌ای از دانش بومی معماری را آشکار ساخت. این دستاوردها شامل رمزگشایی از چرایی انتخاب مصالح بومی خاص، تبیین دقیق مراحل و تکنیک‌های ساخت برای تضمین پایداری درازمدت، تحلیل دلایل کارکردی و زیبایی‌شناختی اشکال هندسی مختلف، استراتژی‌های مکان‌یابی حوض در ارتباط با اقلیم و پلان خانه، و مشخص‌سازی کارکردهای سه‌گانه حوض در تأمین آسایش زیست‌محیطی، زیبایی‌شناسی و ابعاد فرهنگی، اجتماعی است. در مجموع، این پژوهش با مستندسازی دقیق، بستر لازم برای تلفیق این آموزه‌های سنتی با رویکردهای نوین معماری پایدار را فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها [English]

• "
• Traditional Architecture"
• Traditional Howzes"
• Indigenous Architectural Knowledge"
• , "
• Sustainable Architecture"
• ,"
• Climatology in Architecture"