نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسندگان

• محمدتقی معصومی ¹
• بهنام یاقری ²

¹ 'گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

² گروه جغرافیا دانشگاه پیام نور

چکیده

با وجود مطالعات متعدد درباره پراکنش خدمات سلامت، بررسی همزمان الگوی نقطه‌ای استقرار داروخانه‌ها و کانون‌های تمرکز آنها در مقیاس شهری می‌تواند شناخت دقیق‌تری از سازمان فضایی این خدمات فراهم کند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل الگوی توزیع فضایی داروخانه‌های شهر اردبیل با بهره‌گیری از قابلیت‌های تحلیل فضایی در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) است، همچنین با تمرکز بر الگوی نقطه‌ای داروخانه‌ها، الگوی پراکنش و کانون‌های تمرکز آنها را با ترکیبی از روش‌های آماری و تحلیل‌های فضایی بررسی می‌کند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کمی است. داده‌های مورد نیاز شامل موقعیت مکانی داروخانه‌های شهر اردبیل بوده که از منابع رسمی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل و پایگاه داده OSM استخراج و در محیط GIS پردازش شده‌اند. برای تحلیل الگوی پراکنش، از روش تحلیل کوادرات و آزمون توزیع پواسون استفاده شد. همچنین به‌منظور بررسی معناداری الگو، آزمون کولموگروف–اسمیرنوف و نسبت واریانس به میانگین به کار گرفته شد. علاوه بر این، شاخص متوسط نزدیک‌ترین همسایه، تحلیل لکه‌های داغ و تحلیل تراکم کرنل برای شناسایی الگوی تمرکز و پراکندگی فضایی استفاده گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که توزیع فضایی داروخانه‌های شهر اردبیل از الگوی خوشه‌ای تبعیت می‌کند و بیشترین تمرکز آن‌ها در بخش مرکزی شهر و در مجاورت مراکز درمانی مهم، به‌ویژه اطراف بیمارستان امام خمینی (ره) و میدان سرچشمه، مشاهده می‌شود. نتایج تحلیل‌ها نشان داد که توزیع داروخانه‌ها در شهر اردبیل از تمرکز فضایی قابل توجهی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که بخش مرکزی شهر دارای تراکم بالاتری از داروخانه‌ها بوده و در بخش‌هایی ، تراکم فضایی پایین‌تری مشاهده می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• پراکنش فضایی
• داروخانه‌ها
• تحلیل کوادرات
• توزیع پواسون
• سامانه اطلاعات جغرافیایی

موضوعات

• جغرافیا و برنامه ریزی شهری

عنوان مقاله [English]

Analyzing the Spatial Distribution Pattern of Pharmacies in Ardabil City Using Quadrat Analysis and Poisson Distribution

نویسندگان [English]

• mohammad taqi masoumi ¹
• behnam bagheri ²

¹ Geography and Urban Planning Department, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran,,

² Department Faculty

چکیده [English]

Pharmacies are essential components of public healthcare systems, playing an important role in the provision and distribution of pharmaceutical services and in promoting community health. Although numerous studies have examined the spatial distribution of healthcare services, investigating both the point-based distribution pattern and spatial concentration of pharmacies at the urban scale can provide a more comprehensive understanding of the spatial organization of pharmaceutical services. Accordingly, this study aims to analyze the spatial distribution pattern of pharmacies in Ardabil City using spatial and statistical analysis techniques within a Geographic Information System (GIS) environment.The study is applied in terms of purpose and quantitative in terms of approach. The required data consisted of the geographic locations of pharmacies in Ardabil City, obtained from official records of Ardabil University of Medical Sciences and the OpenStreetMap (OSM) database, and subsequently processed in a GIS environment. Quadrat analysis and the Poisson distribution test were employed to examine the spatial distribution pattern. The Kolmogorov–Smirnov test and variance-to-mean ratio were also used to assess the statistical significance of the observed pattern. In addition, the Average Nearest Neighbor (ANN) index, Hot Spot Analysis, and Kernel Density Estimation (KDE) were applied to identify spatial patterns of concentration and dispersion.The findings indicate that the spatial distribution of pharmacies in Ardabil City follows a clustered pattern, with the highest concentration occurring in the central part of the city and in proximity to major healthcare facilities, particularly around Imam Khomeini Hospital and Sarcheshmeh Square. The results further demonstrate considerable spatial concentration, with central areas characterized by higher pharmacy density, whereas lower densities are observed in parts of the peripheral areas and newly developed settlements. These spatial inequalities indicate an uneven distribution of pharmaceutical services across the city.

کلیدواژه‌ها [English]

• Spatial distribution
• Pharmacies
• Quadrat Analysis
• Poisson distribution
• Geographic InformationSystem