نوع مقاله : مقاله علمی و پژوهشی

نویسندگان

• مینو قره بگلو ¹
• سینا پیرعلائی ²

¹ استاد گروه معماری و شهرسازی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر تبریز

² دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

چکیده

امروزه بازار به عنوان یکی از مهمترین فضاهای عمومی شهری به جا مانده از گذشته و بزرگ‌ترین دستاورد تمدن دوره اسلامی در کشورهای اسلامی به ویژه در کشور ایران است که از اهمیت خاصی در شهرها برخوردار است.با توجه به اهمیت فضاهای تاریخی در این پژوهش به شناسایی عوامل موثر بر فضاهای تاریخی(بازار اردبیل) براساس بوم‌شناسی فرهنگی پرداخته شد.پژوهش از نظر هدف کاربردی بوده و روش تحقیق آن توصیفی ـ تحلیلی است.جهت گردآوری داده‌ها از مطالعات کتابخانه‌ای ـاسنادی و میدانی در قالب مشاهده، ابزار پرسشنامه و نظرات کارشناسان ذی‌ربط با موضوع برای رسیدن به اهداف پژوهش بهره گرفته شده است.تجزیه‎وتحلیل داده‎ها و اطلاعات تحقیق با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی در نرم‌افزارSPSSانجام گرفت.از بین مولفه‌های مورد بررسی، مولفه انطباق بیشرین و مولفه تعلق مکانی کم‌ترین اثر و اهمیت را در بازار تاریخی اردبیل دارد.همچنین از بین گویه‌های مرتبط با مولفه انطباق،گویه چند عملکرده بوده فضاهای عمومی، از بین گویه‌های مرتبط با مولفه علیت دو طرفه، گویه کسالت آور نبودن نما و فضای خیابان‌های اطراف،از بین گویه‌های مرتبط با مولفه هسته فرهنگ،گویه سازگاری با ابعاد انسانی،از بین گویه‌های مرتبط با مولفه زمان‌مندی،گویه دسترس‌پذیر بودن سینماها،تئاترها،کافه‌ها،رستوران‌ها و مکان‌های ملاقات عمومی،از بین گویه‌های مرتبط با مولفه تعلق مکانی،گویه سطح شکل‌گیری روابط اجتماعی و تعاملات در فضا و از بین گویه‌های مرتبط با مولفه چشم‌انداز فعالیت،گویه معماری زیبا،دارای بیشرین اهمیت و اثرگذاری بر روی عملکرد بازار تاریخی شهر اردبیل می‌باشند.عوامل موثر بر بازار تاریخی اردبیل را در قالب شش مولفه انطباق، علیت دو طرفه، هسته فرهنگ، زمان‌مندی، تعلق مکانی و چشم‌انداز فعالیت دسته‌بندی کرد.

کلیدواژه‌ها

• فضاهای تاریخی
• بازار
• بوم‌شناسی فرهنگی
• اردبیل

موضوعات

• طراحی شهری

عنوان مقاله [English]

Identifying Factors Affecting Historical Spaces Based on Cultural Ecology Case Study: Ardabil Historical bazaar

نویسندگان [English]

• minu gharehbaglou ¹
• sina piralaie ²

¹ Professor, Department of Architecture and Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz University of Art

² Student of Islamic Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz University of Art, Tabriz, Iran.

چکیده [English]

Introduction: Today, the market is one of the most important urban public spaces left over from the past and the greatest achievement of Islamic civilization in Islamic countries, especially in Iran, which has a special place and importance in cities.Methodology: Considering the importance of historical spaces, this research aimed to identify the factors affecting historical spaces (Ardabil Bazaar) based on cultural ecology.

Results: The research is applied in terms of purpose and its research method is descriptive-analytical. To collect data, library-documentary and field studies in the form of observation, questionnaire tools and opinions of experts related to the subject were used to achieve the research objectives.Data and research information were analyzed using exploratory factor analysis in SPSS software.Discussion:Among the components studied, the component of conformity has the highest effect and the component of spatial belonging has the least effect and importance in the historical market of Ardabil. Also, among the items related to the adaptation component, the multi-functional item is public spaces, among the items related to the two-way causality component, the item is not boring the facade and the space of the surrounding streets, among the items related to the core of culture, the item is compatible with human dimensions, among the items related to the temporality component, the item is accessibility of cinemas, theaters, cafes, restaurants and public meeting places, among the items related to the spatial belonging component, the item is the level of formation of social relations and interactions in space, and among the items related to the activity perspective component, the item is beautiful architecture, have the greatest importance and impact on the performance of the historical bazaar of Ardabil city.Conclusion: The factors affecting the historical market of Ardabil were categorized into six components: adaptation, two-way causality, core of culture, temporality,spatial belonging and activity perspective

کلیدواژه‌ها [English]

• Historical spaces
• bazaar
• cultural ecology
• Ardabil