Promoting Age-Friendly City Spaces Based on the Right to Health Approach Using Spatial Analysis: A Case Study of Asgarkhan Neighborhood in Urmia

Mosayyebzadeh, Ali; Hosseinzadeh, Reza

doi:10.22034/jprd.2025.65548.1172

Document Type : Original Article

Authors

Urmia university

10.22034/jprd.2025.65548.1172

Abstract

مدیران شهری باید نیازهای خاص سالمندان را در طراحی فضاها و ارائه خدمات در نظر بگیرند تا این قشر بتواند دوران سالمندی را با حداقل رنج سپری کند. تأمین آسایش و آرامش سالمندان به یکی از چالش‌های اصلی کشور تبدیل شده و نیازمند توجه ویژه در برنامه‌ریزی‌های اجتماعی است. در محله عسگرخان ارومیه، با توجه به چالش‌های کالبدی و فضایی، توجه به نیازهای خاص سالمندان ضروری است. پژوهش حاضر به شیوه توصیفی-تحلیلی و با هدف کاربردی انجام شده است. جامعه آماری این مطالعه شامل سالمندان بالای 60 سال در محله عسگرخان است که بر اساس سرشماری سال 1395، 15.06 درصد از جمعیت این محله را تشکیل می‌دهند. نمونه‌ای تصادفی به تعداد 344 نفر انتخاب شد. داده‌های میدانی از طریق پرسشنامه‌ها و جمع‌آوری و تحلیل کیفیت دسترسی‌ها و خدمات شهری با استفاده از مدل چیدمان فضا انجام شد.. یافته‌ها نشان‌دهنده وضعیت نامطلوب فضاهای دوستدار سالمند در محدوده مورد مطالعه است، به‌طوری که تمامی ویژگی‌های کیفی مرتبط با ارتقاء کیفیت زندگی سالمندان در سطح متوسط به پایین قرار دارند و امتیاز میانگین این شاخص‌ها کمتر از 3 است. همچنین، کمبود برنامه‌های آموزشی ویژه برای سالمندان و کیفیت پایین مبلمان شهری و خدمات بهداشتی، به کاهش مشارکت اجتماعی و احساس انزوا در این گروه سنی منجر شده است. این وضعیت ضرورت بازنگری در طراحی و اجرای فضاهای عمومی را بیش از پیش نمایان می‌سازد. نتایج این پژوهش نشان‌دهنده نیاز فوری به بهبود شرایط فضاهای شهری برای سالمندان است. تحلیل ساختار فضایی محله با استفاده از مدل چیدمان فضا و شاخص‌های Space Syntax نقاط قوت و ضعف موجود را شناسایی کرده است. یافته‌ها حاکی از وجود محورهای کلیدی با پتانسیل بالا برای ارتقاء تعاملات اجتماعی و کیفیت زندگی ساکنان، به ویژه سالمندان، هستند. بنابراین، ارتقاء کیفیت مبلمان شهری و خدمات بهداشتی می‌تواند به بهبود شرایط زندگی سالمندان در محله عسگرخان کمک کند.

Keywords

Main Subjects

Urban Planning

Full Text

هدف : افزایش هم‌زمان سالمندی و شهرنشینی، رشد جمعیت سالمندان شهری و چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و سلامت را تشدید کرده است. تحقق حق بر سلامت و عدالت سلامت شهری مستلزم توزیع عادلانه خدمات و توجه به عوامل اجتماعی و روانی است. ایران با شتاب به سوی سالمندی می‌رود. محله عسگرخان ارومیه با نارسایی‌های کالبدی مواجه است. پژوهش حاضر با تحلیل فضایی، ارتقای فضاهای دوستدار سالمند و ارتباط آن با توسعه پایدار محلی را بررسی می‌ نماید.

روش پژوهش: این پژوهش توصیفی‌تحلیلی با هدف ارزیابی کیفیت دسترسی سالمندان به خدمات و فضاهای عمومی محله عسگرخان ارومیه انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۳۳۸ سالمند بالای ۶۰ سال بود که ۳۴۴ نفر با فرمول کوکران انتخاب شدند. داده‌ها از پرسشنامه گردآوری و با مدل چیدمان فضا و ArcGIS تحلیل شد. دسترسی به خدمات، حمل‌ونقل، فضاهای عمومی، مبلمان و فضای سبز ارزیابی و نقاط ایده‌آل و ناکارآمد شناسایی و راهبردهای برای برنامه‌ریزی شهری آینده بهبود پیشنهاد شد.

نتایج: نتایج تحلیل کاربری اراضی محله عسگرخان نشان می‌دهد لبه‌های فعال تجاری و خدماتی با تسهیل دسترسی و تقویت تعاملات اجتماعی، کیفیت زندگی سالمندان را ارتقاء می‌دهند، اما کمبود کاربری‌های درمانی چالش‌زا است. تحلیل چیدمان فضا و شاخص‌های Space Syntax نقش معابر اصلی، نقاط کلیدی را در تعاملات اجتماعی تأیید کرد. با این حال، پرسشنامه‌ها ضعف فضاهای دوستدار سالمند، مبلمان شهری، خدمات بهداشتی و برنامه‌های آموزشی و ضرورت بازنگری طراحی را نشان داده است.

نتیجه گیری: نتایج پژوهش در محله عسگرخان بیانگر وضعیت نامطلوب فضاهای دوستدار سالمند و ناکافی بودن زیرساخت‌های درمانی، آموزشی و اجتماعی است؛ به‌گونه‌ای که میانگین کیفیت زندگی سالمندان کمتر از ۳ گزارش شد. تحلیل چیدمان فضا محورهای مستعد ارتقای تعاملات اجتماعی را آشکار ساخت. بهبود شرایط مستلزم راهبردهای جامع شامل طراحی فضاهای عمومی مناسب، توسعه مراکز بهداشتی محلی، مسیرهای پیاده‌روی ایمن، برنامه‌های فرهنگی و آموزشی و تقویت شبکه‌های اجتماعی محلی برای سالمندان ساکن محله عسگرخان ارومیه است.

References

Estebsari F, Rahimi Khalifeh Kandi Z, Nasiri M, Moradi Fath M, Karimi Yeganeh F, Mostafaei D. Evaluation of Transportation Infrastructure and Urban Space of Tehran based on The Indicators of Age Friendly. Iran J Health Educ Health Promot 2021; 9 (2) :187-200 http://dx.doi.org/10.52547/ijhehp.9.2.187 [In Persian].

Ghalehnoee, M. , Mokhtarzadeh, S. and Bahrami, A. (2020). Evaluation and Analysis of the Impact of the Constructed Contemporary Streets on the Structural-Spatial System of the Historical Fabric in the District 3 of Isfahan. Urban Planning Knowledge, 3(4), 73-90. https://doi.org/10.22124/upk.2020.14846.1326 [In Persian].

Goodarzi, M., Maleki, S., & Khodabakhshi, D. (2024). Structural Equation Modeling of Factors Affecting the Realization of an Elderly-Friendly City (Case Study: Ahvaz City). Journal of Studies of Human Settlements Planning, 18(4), 171-184 https://dorl.net/dor/20.1001.1.25385968.1402.18.4.16.9 [In Persian].

Hosingholizade, A. , jelokhani, M. , Mahsa, N. and Hajilo, F. (2020). Spatial analysis and evaluation of urban spaces from the elderly-friendly city perspective (Study area: District 6 of Tehran, Iran). Geographical Urban Planning Research (GUPR), 8(2), 371-389. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2020.295771.1215 [In Persian].

Karami B, Mahaki B, Mohammad Karimi Mazhin A, Alimorad Nori M, Tajvar M. An Age-Friendly City Indicators of Kermanshah Based on World Health Organization Model. Payesh 2023; 22 (4) :387-401. http://dx.doi.org/10.61186/payesh.22.4.387 [In Persian].

Karami, S. (2023). Survey of structural changes in population and need for land and housing with possible fertility approaches on the horizon of 1410 Iran. Urban Space and Social Life, 1(3), 17-38. https://doi.org/10.22034/jprd.2023.54974.1022 [In Persian].

Khezerlou, A. (2024). Investigating the Effect of Physical Security and Access to Public Services on the Feeling of Improving the Residential Quality of Citizens (Case Study: District 4 of Urmia City). Urban Space and Social Life, 2(7), 1-19. https://dio.org/10.22034/jprd.2024.60196.1075 [In Persian].

Mahmoudzadeh, H. , Aghayari hir, T. and Hatami, D. (2024). Assessing the elderly-friendly city status in the region four of Tabriz Metropolis. Journal of Geography and Planning, 28(88), 79-47. https://doi.org/10.22034/gp.2023.54153.3060 [In Persian].

Mahmoudzadeh, H. , Aghayari, T. and Hatami, D. (2023). An evaluation of the elderly friendly city indicators for Tabriz Region 3. Urban Space and Social Life, 2(6), 19-41. https://doi.org/10.22034/jprd.2023.54540.1021 [In Persian].

Marofi S, Zarabadi Poor F, Mohammadi F, Alizadeh A, Motalebi S A. The Role of Age-friendly City Indicators in Predicting Social Belonging in Older Adults Residing in Mohammadiyeh County, Qazvin, Iran. Salmand: Iranian Journal of Ageing 2024; 19 (3) :398-409 http://dx.doi.org/10.32598/sija.2024.2778.10 [In Persian].

Mosayyebzadeh, A. and Khayat salighr, S. (2023). Application of Spatial Arrangement Technique for Reconstruction and Physical Identification of Urban Neighborhoods (Case Study: Asgarkhan Neighborhood of Urmia). Urban Space and Social Life, 1(3), 89-105. https://doi.org/10.22034/jprd.2023.55405.1031 [In Persian].

Mousavi, M., Bahramijaf, S., & Dostmoradi, H. (2021). Spatial analysis of population aging trends in border areas of Iran (Case study of Kermanshah province, 1986-2016). Geography and Human Relationships, 3(4), 335-355. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26453851.1400.3.4.22.7 [In Persian].

Mousavi, M., Hanafi, A., Bagheri kashkouli, A., Akbari, M., & Mohammadi, S. (2021). Explaining the relationship between population aging and social development indicators in the countries of the Islamic world. Social Development & Welfare Planning, 12(48), 1-34. https://doi.org/10.22054/qjsd.2021.58274.2119 [In Persian].

Pourmahabadian E, Afshari M. Rereading International Documents Supporting Health and Public Health with the Aim of Achieving the Components of the Right to the City Through Urban Design. MLJ 2023; 17 (58) :932-946 [In Persian].

Raheb, G. and Farhadian, M. (2023). Providing a method to investigate and analyze the existing space structure of cities by improving the spatial organization of the city (case study: Bandar Abbas). Urban Planning Knowledge, 7(3), 21-40. https://doi.org/10.22124/upk.2023.24232.1855 [In Persian].

Rahmati, M. and Mohammadi, C. (2022). Modeling Structural Equations of The Characteristics of The Elderly Friendly City of Kermanshah. Geography and Territorial Spatial Arrangement, 12(43), 123-148. https://doi.org/10.22111/gaij.2022.41249.2985 [In Persian].

rezaee, M. , Tadayon, B. and Javanbakht Ghahfarokhi, M. (2023). Studying and evaluating of the desirability of urban spaces toward the psychic satisfaction of the elderly community the case study of Mellat Street, Shahrekord. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 11(3), 79-98. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2023.361322.1838 [In Persian].

Samadi, Ali, Ahmadian, Reza, Bandarabad, Alireza. “Evaluating the level of realization of spatial justice with an emphasis on the approach of the right to the health of the city (Case study: Urmia city).” Urban Futurology, vol. 2, no. 4, 2023, pp. 115-94. https://doi.org/10.30495/uf.2023.1981449.1106 [In Persian].

Shokri Firouzjah, P., seidbeigi, S., Aravand, P., & Moghadam Habibzadeh, M. (2024). Evaluation of the realization of the indicators of the elderly-oriented city in the old and inefficient context of Sari City. Geography and Regional Future Studies, 2(1), 69-83. https://doi.org/10.30466/grfs.2024.55069.1039 [In Persian].

Zanganeh, A. , Talkhabi, H. R. , Abbas zadeh soorami, M. and Mah abadi, M. (2024). Analysis physical and social effective factors on the attainment of an age-friendly city - case study: Varamin city. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 11(4), 155-174. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2024.368274.1883 [In Persian].

Du Y, Huang W. (2022). Evaluation of Street Space Quality Using Streetscape Data: Perspective from Recreational Physical Activity of the Elderly. ISPRS International Journal of Geo- Information, 11(4), 2-41. http://doi.org/10.3390/ijgi11040241

Felip, R.A., Rua, M.J., & Kouidmi, F. (2021). An Inclusive Model for Assessing Age-Friendly Urban Environments in Vulnerable Areas. Journals Sustainability, 13 (15), 8352. http://dx.doi.org/10.3390/su13158352

Greenfield EA, Buffel T. Age-Friendly Cities and Communities: Research to Strengthen Policy and Practice. J Aging Soc Policy. 2022 Mar 4;34(2):161-174. https://doi.org/10.1080/08959420.2022.2049573

Xiong, Y., Lu, Q., & Hu, Y. (2020). Elderly Fitness-Oriented Urban Street Design: Case Study in Nanchang, China. Journal of Urban Planning and Development-asce, 146, 05019021.

Zhang, Y., Wu, Z., Wu, Z., Liu, Y., & Yang, Z. (2023). Using Space Syntax in Close Interaction Analysis between the Elderly: Towards a Healthier Urban Environment. Buildings, 13(6), 1456. https://doi.org/10.3390/buildings13061456

Promoting Age-Friendly City Spaces Based on the Right to Health Approach Using Spatial Analysis: A Case Study of Asgarkhan Neighborhood in Urmia

Full Text

Full Text

References

References

Volume 5, Issue 16April 2026Pages 108-87

Volume 5, Issue 16
April 2026
Pages 108-87