جغرافیا و برنامه ریزی شهری
هادی حکیمی؛ رسول قربانی؛ عارف قره خان نژاد
چکیده
محلات اسکان غیر رسمی بهعنوان پیامدمستقیم ناپایداری توسعه شهری وناتوانی سیاستهای مسکن درتأمین نیازهای اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر شکل گرفتهاند.این محلات که غالباً فاقدبرنامهریزی لازم هستند،با چالشهای متعددی ازجمله اشتغال غیررسمی، انزوای اجتماعی وپایین بودن استانداردهای زندگی مواجه میباشند.دراین میان،حس تعلق مکانی ...
بیشتر
محلات اسکان غیر رسمی بهعنوان پیامدمستقیم ناپایداری توسعه شهری وناتوانی سیاستهای مسکن درتأمین نیازهای اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر شکل گرفتهاند.این محلات که غالباً فاقدبرنامهریزی لازم هستند،با چالشهای متعددی ازجمله اشتغال غیررسمی، انزوای اجتماعی وپایین بودن استانداردهای زندگی مواجه میباشند.دراین میان،حس تعلق مکانی ساکنان میتواندنقش تعیینکنندهای درکاهش یاتشدیدآسیبهای اجتماعی و اقتصادی ایفا کند. هدف اصلی این پژوهش انجام یک مقایسه تطبیقی در رابطه بین ابعاد مختلف حس تعلق مکانی (شامل ابعاد کالبدی، اجتماعی و روانشناختی) و میزان آسیبهای اجتماعی-اقتصادی درنمونههایی ازمحلات اسکان غیررسمی شهر تبریز بود. روش پژوهش بهکار گرفته شده از نوع توصیفی-همبستگی و با هدف کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه ساکنان بالای ۱۵ سال در محلات منتخب اسکان غیر رسمی تبریزتشکیل دادند که با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای، تعداد ۳۸۴ نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری دادهها شامل دو پرسشنامه محققساخته بود: پرسشنامه سنجش آسیبهای اجتماعی-اقتصادی و پرسشنامه ارزیابی حس تعلق مکانی. دادههای جمعآوریشده با بهرهگیری ازنرمافزار SPSS و از طریق اجرای آزمونهای آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه موردتحلیل قرارگرفت. یافتههای پژوهش رابطه آماری معناداری را بین ابعاد حس تعلق مکانی و سطح آسیبهای موجود در محلات نشان داد. بهطوریکه بعد کالبدی-مکانی بُعد مکانی (β=0/543) بیشترین و بُعد روانشناختی (β=0/109) کمترین تأثیر را داشتند. در مجموع، این سه بعد حدود ۷۳ درصد از واریانس آسیبهای اجتماعی-اقتصادی را تبیین نمودند. نتیجهگیری کلی پژوهش حاکی از آن است که تقویت و ارتقای حس تعلق مکانی در میان ساکنان، بهویژه از طریق بعد کالبدی و فیزیکی فضا، میتواند بهعنوان یک راهبرد مؤثر درکاهش آسیبهای اجتماعی-اقتصادی عمل کند
